Máy đếm nhịp: ai làm ra cái máy tích tắc người học đàn nào cũng từng ghét, và dùng sao cho đúng

Nhiều cây đàn điện có sẵn một cái máy đếm nhịp. Đặt số một trăm hai mươi là một trăm hai mươi tiếng tích trong một phút. Cái máy ấy đã hơn hai trăm tuổi, và có cả một vụ tranh chấp phía sau. Năm một nghìn tám trăm mười bốn, ông Dietrich Nikolaus Winkel ở Amsterdam làm ra một quả lắc có hai quả nặng hai đầu, lắc đều được ở cả nhịp chậm lẫn nhịp nhanh. Một năm sau, ông Johann Maelzel thêm thang số rồi đăng ký bằng sáng chế dưới tên mình. Ông Winkel kiện, và một hội đồng ở Hà Lan xác nhận Winkel mới là người nghĩ ra. Nhưng cái tên Maelzel vẫn ở lại. Trên bản nhạc cũ, chữ M M cạnh con số nghĩa là máy đếm nhịp Maelzel. Beethoven là một trong những nhà soạn nhạc đầu tiên ghi số nhịp lên tác phẩm của mình. Tới nay người ta vẫn tranh luận: nhiều con số Beethoven ghi nhanh tới mức khó chơi nổi. Có người cho rằng chiếc máy của ông chạy sai. Mẹo dùng máy đếm nhịp: bắt đầu ở tốc độ mình chơi trọn đoạn không vấp, dù chậm tới đâu. Chơi đúng ba lần liền thì mới tăng thêm bốn nhịp. Đoạn khó thì tách riêng ra, có khi chỉ hai ô nhịp, tập chậm riêng đoạn đó. Đừng chơi lại từ đầu bài mỗi lần vấp. Con số sáu mươi nghĩa là mỗi giây một tiếng, dễ nhớ nhất. Bài hát nhịp vừa thường quanh chín mươi tới một trăm hai mươi. Khi đã quen, thử để máy chỉ gõ ở phách hai và phách bốn, như tiếng vỗ tay trong nhạc jazz. Mình tự giữ phách một và ba, nhịp sẽ chắc hơn hẳn. Máy đếm nhịp là để luyện, không phải để dựa suốt đời. Thỉnh thoảng tắt máy, chơi lại, ghi âm rồi nghe xem mình có tự giữ được nhịp không. Chậm mà đều luôn đi xa hơn nhanh mà vấp. Tập sau, ra phố gặp ba nhạc cụ của người chơi rong: cây đàn vỏ dừa ở Rajasthan, cây kèn trumpet và cây đàn mandolin.