Nghe Mozart có làm thông minh hơn? Mười phút nhạc trong thí nghiệm năm 1993, đĩa nhạc tặng trẻ sơ sinh, và nhạc nào nên mở khi học

Năm một nghìn chín trăm chín mươi tám, thống đốc bang Georgia ở Mỹ đề nghị lấy tiền ngân sách tặng mỗi em bé mới sinh một đĩa nhạc cổ điển. Lý do: nghe Mozart sẽ giúp trẻ thông minh hơn. Mọi chuyện bắt đầu từ một thí nghiệm năm một nghìn chín trăm chín mươi ba, đăng trên tạp chí Nature. Ba mươi sáu sinh viên nghe mười phút bản sonata cho hai đàn piano của Mozart, rồi làm bài kiểm tra. Sau khi nghe Mozart, điểm phần suy luận không gian, kiểu hình dung tờ giấy gấp lại rồi cắt ra trông thế nào, cao hơn chừng tám, chín điểm so với lúc ngồi yên lặng. Nhưng có hai chi tiết ít ai nhắc. Hiệu quả chỉ kéo dài chừng mười, mười lăm phút. Và thí nghiệm không hề làm trên trẻ em. Báo chí đặt tên là hiệu ứng Mozart, rồi đồn thành nghe Mozart giúp thông minh. Đĩa nhạc cho em bé bán chạy. Nhiều nhóm khác làm lại thí nghiệm, phần lớn không thấy hiệu quả rõ ràng. Cách giải thích được nhiều người đồng ý hơn: nhạc vui, nhịp vừa làm mình tỉnh táo và dễ chịu, mà tâm trạng tốt thì làm bài tốt hơn một chút. Có thí nghiệm cho nghe đọc truyện thay vì nghe nhạc, ai thích truyện cũng làm bài tốt lên y như vậy. Còn lúc đang học thì sao? Các nhà tâm lý thấy lời hát là thứ quấy rầy nhất. Não phải xử lý hai dòng chữ cùng lúc, chữ trong sách và chữ trong bài hát. Đọc hiểu và học thuộc bị ảnh hưởng rõ nhất. Nhạc to, nhạc nhanh, nhiều đoạn bất ngờ cũng làm mình phân tán. Người hướng nội thường bị ảnh hưởng nhiều hơn người hướng ngoại. Vậy nên chọn theo việc. Đọc hiểu, học thuộc, làm toán khó thì để yên lặng là tốt nhất. Chép bài, vẽ, làm việc lặp đi lặp lại thì nhạc nhẹ giúp đỡ chán và ngồi được lâu hơn. Nếu mở nhạc, chọn bài không lời, bài mình đã nghe quen, để âm lượng nhỏ. Bài quen thì não không tò mò chờ đoạn tiếp theo. Một mẹo dễ làm: dùng nhạc làm hiệu lệnh. Có một danh sách nhạc chỉ mở khi ngồi vào bàn học. Lâu dần, vừa nghe nốt đầu là đầu óc tự biết đã tới giờ làm việc. Giờ nghỉ thì cứ mở bài mình thích, to một chút cũng được. Đó là lúc nhạc làm tâm trạng tốt lên, đúng điều mà thí nghiệm năm ấy thật sự tìm ra. Hãy nghe Mozart vì nhạc của ông hay, đừng nghe vì muốn thông minh hơn. Tập sau, một kỹ năng ai cũng luyện được mà ít người biết cách: luyện tai, nghe ra khoảng cách giữa hai nốt nhạc.