Đàn piano: tám mươi tám phím, hai mươi tấn lực căng, ra đời vì muốn đàn được cả nhỏ lẫn to

Tám mươi tám phím, hơn hai trăm sợi dây thép, tổng lực căng chừng hai mươi tấn. Vậy mà cây đàn piano ra đời chỉ vì một mong muốn rất nhỏ: đàn được cả nhỏ lẫn to. Trước piano, người ta chơi đàn harpsichord. Phím đàn nối với một cái móc nhỏ gảy vào dây. Ấn mạnh hay ấn nhẹ, tiếng đàn vẫn to y như nhau. Quanh năm một nghìn bảy trăm, ở thành Florence, một người thợ tên Bartolomeo Cristofori làm đàn cho gia đình Medici đã thử một cách khác. Ông thay cái móc gảy bằng một chiếc búa nhỏ bọc dạ. Búa gõ vào dây rồi bật ra ngay, để dây được ngân. Ấn phím mạnh thì búa gõ mạnh, tiếng đàn to theo. Ông gọi nó là đàn có thể chơi nhỏ và to, tiếng Ý là piano e forte. Dần dần người ta gọi tắt thành pianoforte, rồi chỉ còn piano. Đàn piano ngày nay có năm mươi hai phím trắng và ba mươi sáu phím đen, trải hơn bảy quãng tám. Đây là nhạc cụ có tầm âm rộng nhất trong dàn nhạc. Hơn hai trăm sợi dây kéo căng cùng lúc, lực dồn lên khung lớn tới mức phải đúc bằng gang. Vì vậy một cây đàn cơ nặng vài trăm ký là chuyện thường. Dây đàn chùng dần theo thời tiết và theo tay chơi. Đàn trong nhà nên mời thợ lên dây mỗi năm một đến hai lần, nhất là sau mùa nồm. Ngồi đàn, chỉnh ghế sao cho cẳng tay nằm ngang với mặt phím. Ngón tay cong tròn như đang úp lên một quả cam, đừng duỗi thẳng ra. Mua đàn điện để tập thì chọn loại có đủ tám mươi tám phím và phím nặng mô phỏng búa gõ. Phím nhẹ như bàn phím đồ chơi thì sau này sang đàn cơ sẽ hụt tay. Bài mới thì tập từng tay một, thật chậm, rồi mới ghép hai tay. Chậm mà đúng luôn nhanh hơn nhanh mà sai. Tập sau, chuyện cây vĩ cầm và ông thợ Stradivari.