Đội quân nhạc Mehter của Ottoman: tiếng trống ngoài thành Vienna, hãng chũm chọe từ năm 1623, và vì sao Mozart viết bản Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ

Trước khi quân Ottoman tới, người ta đã nghe thấy họ. Tiếng trống lớn, tiếng kèn chói, tiếng chũm chọe dội lên từ đội quân nhạc Mehter. Mehter là đội nhạc của quân Janissary thuộc đế chế Ottoman, được xem là một trong những truyền thống quân nhạc lâu đời nhất thế giới. Trong đội có kèn zurna tiếng chói như kèn dăm, kèn đồng, trống davul hai mặt, trống định âm lớn, và đôi chũm chọe đồng. Chũm chọe Thổ Nhĩ Kỳ nổi tiếng tới mức một gia đình thợ ở Constantinople mở xưởng từ năm một nghìn sáu trăm hai mươi ba. Hãng Zildjian của họ vẫn làm chũm chọe tới hôm nay. Năm một nghìn sáu trăm tám mươi ba, quân Ottoman vây thành Vienna. Vây không thành, nhưng tiếng trống thì ở lại. Thế kỷ mười tám, châu Âu sốt nhạc Thổ. Triều đình nào cũng muốn có đội trống kèn kiểu Mehter. Mozart viết chương cuối bản sonata piano số mười một theo kiểu ấy, nay quen gọi là Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ. Haydn có bản giao hưởng Quân đội, Beethoven cài cả một đoạn hành khúc Thổ vào giao hưởng số chín. Nhờ cơn sốt ấy mà trống lớn, chũm chọe và kẻng tam giác bước vào dàn nhạc giao hưởng châu Âu, và ở lại cho tới bây giờ. Còn chiếc kèn đồng to quấn quanh người kia là kèn sousaphone. Nó ra đời thập niên một nghìn tám trăm chín mươi cho ban nhạc của John Philip Sousa, để vừa đi vừa thổi được kèn trầm. Ngày nay, đội trống diễu hành có mặt ở lễ hội, trường học khắp nơi. Cả đội thường bước chân trái vào phách đầu tiên, nhờ thế hàng lối đều tăm tắp. Ở Bali, những đoàn nhạc gõ cũng vừa đi vừa chơi trong các lễ rước. Mỗi nơi một kiểu, nhưng ý thì giống nhau: nhạc là để kéo cả đám đông đi cùng một nhịp. Ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, đội Mehter vẫn biểu diễn trong các dịp lễ và cho khách xem ở Istanbul. Tập sau: piano điện hay piano cơ, và cây đàn làm từ ống nhôm máy bay.