Ghi ta điện: từ cây đàn có biệt danh cái chảo rán tới Telecaster, Les Paul, và vì sao dây phải bằng thép

Rút dây cắm ra, cây ghi ta điện kêu nhỏ xíu, nhỏ hơn cả cây đàn mộc rẻ nhất. Vậy mà nó đã đổi cả bộ mặt âm nhạc thế kỷ hai mươi. Thập niên ba mươi, các ban nhạc lớn ở Mỹ có cả dãy kèn đồng. Người chơi ghi ta mộc gảy hết sức, khán giả vẫn gần như không nghe thấy gì. Đầu thập niên ba mươi, George Beauchamp và Adolph Rickenbacker làm ra một cây đàn điện thân tròn, cần dài. Người ta gọi đùa nó là cái chảo rán. Bí mật nằm ở bộ thu âm: một thỏi nam châm quấn hàng nghìn vòng dây đồng mảnh. Dây thép rung trong từ trường, sinh ra dòng điện nhỏ, đưa sang bộ khuếch đại. Vì vậy ghi ta điện bắt buộc dùng dây thép. Lắp dây nylon vào, nam châm không cảm nhận được gì, đàn sẽ câm lặng. Năm một nghìn chín trăm năm mươi, Leo Fender bán cây đàn thân gỗ đặc đầu tiên sản xuất hàng loạt. Năm sau, nó đổi tên thành Telecaster, cái tên còn dùng tới hôm nay. Năm một nghìn chín trăm năm mươi hai, hãng Gibson ra cây đàn mang tên nghệ sĩ Les Paul. Ông từng tự chế một cây đàn từ một khúc gỗ đặc, đặt tên là Khúc Gỗ. Thân đặc giúp đàn ngân dài và ít bị hú khi vặn to. Từ đó, nhạc rock có được tiếng ghi ta gằn và rền mà ai nghe cũng nhận ra. Mẹo cho người mới: dây ghi ta điện mảnh hơn, bấm nhẹ tay hơn đàn mộc. Nhiều người thấy tập ghi ta điện đỡ đau tay hơn hẳn mấy tuần đầu. Ở chung cư thì cắm tai nghe vào bộ khuếch đại nhỏ hoặc bộ giả lập trên điện thoại. Nửa đêm vẫn tập được, hàng xóm không nghe một tiếng nào. Và nhớ để âm lượng vừa phải ngay từ đầu, kể cả khi đeo tai nghe. Đôi tai là thứ người chơi nhạc cần giữ lâu nhất. Tập sau, người ngồi phía sau cả ban nhạc: tay trống.