Hoà nhạc ngoài trời: Woodstock năm 1969 đón gần nửa triệu người trên một trang trại bò sữa, tháp loa giữa bãi phát trễ, và những thứ nên mang theo

Tháng tám năm một nghìn chín trăm sáu mươi chín, trên một trang trại bò sữa ở bang New York, gần nửa triệu người kéo tới nghe nhạc ba ngày liền. Ban tổ chức lúc đầu chỉ tính cho chừng năm mươi nghìn. Đó là lễ hội Woodstock. Người đông tới mức hàng rào bị vượt, vé không ai soát nổi, ban tổ chức đành tuyên bố miễn phí. Đường cao tốc dẫn tới tắc dài nhiều cây số. Mưa to biến bãi cỏ thành bãi bùn. Thiếu nước, thiếu đồ ăn, thiếu nhà vệ sinh. Vậy mà ba ngày ấy được nhớ như một biểu tượng của âm nhạc và hoà bình. Jimi Hendrix lên diễn cuối cùng, vào sáng thứ hai, khi phần lớn khán giả đã về. Ông chơi quốc ca Mỹ bằng ghi ta điện, méo tiếng như còi báo động, trước chừng ba mươi nghìn người còn ở lại. Ngoài trời có cái khó riêng: không có tường để tiếng dội lại. Âm thanh tản đi rất nhanh, người đứng cuối bãi nghe nhỏ và đục hơn hẳn người đứng đầu. Vì vậy bãi lớn thường có thêm tháp loa dựng giữa khán giả. Âm thanh đi trong không khí chừng ba trăm bốn mươi mét mỗi giây, nên loa ở tháp phải phát trễ một chút, cho khớp với tiếng từ sân khấu vừa bay tới. Cách sân khấu một trăm mét, tiếng tới chậm chừng ba phần mười giây. Không chỉnh trễ, mình sẽ nghe mỗi tiếng trống hai lần, như có tiếng vọng. Giờ là mẹo cho người đi nghe. Xem dự báo thời tiết, mang áo mưa mỏng thay cho ô. Giương ô giữa đám đông là che hết tầm nhìn của người phía sau. Hẹn trước một điểm gặp dễ nhận ra, như cột đèn hay quầy nước, phòng khi lạc nhau. Chỗ hàng chục nghìn người, sóng điện thoại hay nghẽn, gọi không được. Đi giày kín, đế bằng, vì sẽ đứng và đi rất nhiều, có khi trên cỏ ướt. Mang sạc dự phòng, một chai nước, và kem chống nắng nếu buổi diễn bắt đầu từ chiều. Đứng lệch sang một bên, gần lối ra, sẽ dễ thở và dễ về hơn đứng giữa tâm đám đông. Còn nếu đứng gần dàn loa, nhớ mang theo nút tai. Khi đám đông bắt đầu dồn ép, đừng cố chen ngược dòng. Đi chéo sang bên, về phía người đang thưa dần. Thấy ai ngã, gọi to cho người xung quanh dừng lại. Nhạc ngoài trời hay vì có trời, có gió, có người lạ cùng hát một câu. Tập sau, thứ âm nhạc đầu tiên trong đời mỗi người: lời ru, và vì sao em bé nào cũng dịu lại khi được nghe hát.