Thở chậm giữa rạn san hô: cá vẹt làm ra cát trắng, và rùa biển nhớ đường về bãi cũ

Nhìn thì giống đá, mọc thì giống cây, nhưng san hô là động vật, họ hàng xa của sứa. Mỗi khối san hô là hàng nghìn con nhỏ xíu sống sát bên nhau. Dưới nước, ai cũng phải thở thật chậm. Mình làm thử. Hít vào bốn nhịp. Thở ra sáu nhịp, dài như chuỗi bong bóng đang trôi lên mặt nước. Mỗi con san hô nhỏ tự xây quanh mình một cái chén bằng đá vôi. Đời này nối đời kia, chén chồng lên chén, thành cả một rạn đá dài hàng cây số. Màu sắc của san hô phần lớn đến từ những tảo li ti sống trong mô của nó. Tảo dùng nắng làm ra thức ăn, chia cho san hô. Khi nước biển nóng quá lâu, san hô đẩy tảo ra và trắng bệch. Người ta gọi là tẩy trắng. Con cá xanh có cái miệng như mỏ chim này là cá vẹt. Nó gặm lớp tảo trên san hô, nghiền cả đá vôi, rồi thải ra thành cát mịn. Một con cá vẹt lớn mỗi năm có thể làm ra hàng trăm ký cát. Nhiều bãi cát trắng ở biển nhiệt đới có công của chúng. Ban đêm, có loài còn tự nhả một túi nhầy bọc quanh mình để ngủ. Rùa biển cái bơi hàng nghìn cây số, rồi tới mùa lại quay về đúng vùng bãi biển nơi mình nở ra để đẻ trứng. Ở Việt Nam, Côn Đảo là nơi rùa xanh về đẻ nhiều nhất. Thêm một vòng thở. Hít vào bốn nhịp. Giữ hai nhịp, lơ lửng như đang dừng giữa làn nước. Thở ra sáu nhịp, chìm xuống thêm một chút. Cá đuối lướt sát đáy như một tấm thảm biết bay. Nó hay vùi mình trong cát, chỉ để lộ hai mắt, chờ tôm cua đi ngang. Còn cá bơn, lúc nhỏ bơi thẳng như mọi con cá khác. Lớn lên, một mắt từ từ dời sang phía bên kia đầu, để nó nằm nghiêng sát cát mà vẫn nhìn được lên trên. Rạn san hô chiếm chưa tới một phần trăm đáy biển, nhưng khoảng một phần tư số loài sinh vật biển sống dựa vào nó. Một khu rừng nhiệt đới nằm dưới nước. San hô khối lớn rất chậm, mỗi năm chỉ chừng một xăng ti mét. Một khối to bằng chiếc xe hơi có thể đã ở đó vài trăm năm, nên lặn ngắm thì nhớ đừng chạm tay vào. Vòng cuối. Hít vào bốn nhịp. Thở ra sáu nhịp. Dưới kia, mọi thứ vẫn đang lớn lên từng mi li mét. Tập sau, mình dậy thật sớm, đón bình minh cùng tiếng chim.