Cực quang: đứng ngay Bắc Cực lại ít thấy, cực từ đang trôi về Siberia, và dải sáng tên Steve

Muốn ngắm cực quang, nhiều người nghĩ cứ đi càng sát Bắc Cực càng tốt. Nhưng đứng ngay tại cực, cơ hội thấy nó lại ít hơn. Cái tên aurora borealis được cho là do Galileo đặt: Aurora là nữ thần rạng đông, Boreas là thần gió bắc. Hạt mang điện từ Mặt Trời bị từ trường dẫn về hai cực từ, đổ xuống thành một vành sáng bầu dục ôm quanh mỗi cực, chứ không chụm vào một điểm. Bắc Na Uy, bắc Phần Lan, Iceland, Alaska nằm ngay dưới vành ấy, nên ở đó đêm đông nào trời quang cũng có cơ hội. Cực Bắc từ trường cũng không đứng yên. Năm một nghìn tám trăm ba mươi mốt, nó còn ở bắc Canada. Từ đó nó trôi qua Bắc Băng Dương về phía Siberia, có giai đoạn hơn năm mươi cây số một năm. Vành cực quang trôi theo. Cứ đà này, sau này Siberia sẽ thấy cực quang nhiều hơn, còn một phần Bắc Mỹ thì ít đi. Nguồn của tất cả là gió Mặt Trời, luồng hạt mang điện thổi ra không ngừng, nhanh chừng bốn trăm cây số mỗi giây. Mặt Trời có nhịp chừng mười một năm, lúc bùng nổ, lúc yên ắng. Đỉnh của vòng gần đây rơi vào năm hai nghìn không trăm hai mươi tư, nên người ở rất xa vùng cực cũng chụp được cực quang. Đường sức từ nối hai nửa Trái Đất, nên cực quang phương Bắc và phương Nam nhiều khi sáng cùng lúc, na ná nhau như soi gương. Năm hai nghìn không trăm mười sáu, nhóm người chụp ảnh sao ở Canada kể với các nhà khoa học về một dải sáng tím, hẹp, chạy ngang trời. Họ gọi nó là Steve. Hoá ra Steve không phải cực quang thường, mà là luồng khí rất nóng chảy cực nhanh ở tầng cao. Giới khoa học giữ luôn cái tên ấy. Sao Mộc cũng có cực quang, vành sáng còn lớn hơn cả Trái Đất, nhưng phần lớn là tia cực tím, mắt người không thấy. Người Phần Lan gọi cực quang là lửa cáo. Chuyện xưa kể con cáo chạy qua đồi tuyết, đuôi quét tung những tia lửa lên trời. Tấm rèm xanh ấy treo trên một vành đai đang chậm rãi trôi về phía Siberia. Tập sau, mình xem gió nặn cồn cát.