Chuyện công trình: tháp Thiếu Nữ giữa eo biển Bosphorus, lời tiên tri và giỏ trái cây có rắn

Một hòn đảo nhỏ xíu giữa eo biển Bosphorus, trên đó là ngọn tháp người Istanbul gọi là tháp Thiếu Nữ. Cái tên ấy bắt đầu từ một lời tiên tri. Chuyện kể rằng một vị vua được báo trước: con gái ông sẽ chết vì rắn cắn đúng sinh nhật mười tám tuổi. Ông cho xây tháp giữa biển, đưa công chúa ra ở, nơi không con rắn nào bò tới được. Ngày sinh nhật, nhà vua mang ra một giỏ trái cây để mừng con. Trong giỏ có một con rắn nằm sẵn. Lời tiên tri thành sự thật. Đó là truyền thuyết. Còn theo sử sách, chỗ này đã có công trình từ thời Byzantine, là một pháo đài nhỏ canh lối vào eo biển. Người ta kể có thời một sợi xích sắt căng từ tháp vào bờ, để chặn thuyền lạ đi vào Bosphorus. Ngày nay chỉ còn người dân bơi quanh đảo những hôm nắng đẹp. Dưới thời Ottoman, tháp nhiều lần bị cháy, được xây lại bằng đá, rồi đổi việc liên tục: tháp canh, ngọn hải đăng, có lúc là nơi cách ly người bệnh khi dịch tả lan tới thành phố. Ngọn đèn trên đỉnh dẫn đường cho tàu thuyền suốt nhiều thế hệ. Eo biển ở đây chảy xiết, lớp nước trên và lớp nước dưới còn đi theo hai hướng ngược nhau. Từ bờ Üsküdar phía châu Á, tháp chỉ cách chừng hai trăm mét. Ngồi trên bậc đá ven biển ngắm mặt trời lặn sau lưng tháp là thói quen chiều của dân Istanbul. Người châu Âu còn gọi nó là tháp Leander, theo chuyện tình Hy Lạp về chàng trai đêm nào cũng bơi qua eo biển gặp người yêu. Dù chuyện ấy thật ra kể về một eo biển khác. Ngọn tháp còn lên màn ảnh rộng trong một tập phim điệp viên James Bond năm chín mươi chín. Sau hơn hai năm trùng tu, tháp mở cửa lại năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, thành một bảo tàng nhỏ. Thuyền đưa khách ra đảo chạy từ bờ Üsküdar. Có thể nó chỉ là một trạm canh trên hòn đá giữa dòng. Nhưng hỏi người Istanbul, họ vẫn thích kể chuyện nàng công chúa hơn. Tập sau, ngay trên eo biển này, mình kể chuyện cây cầu đầu tiên nối hai châu lục ở Istanbul.