Chuyện công trình: chùa Vàng Kinkaku-ji, biệt thự tướng quân và đêm chú tiểu châm lửa năm 1950

Đêm hai tháng bảy năm một nghìn chín trăm năm mươi, ngôi chùa dát vàng nổi tiếng nhất Nhật Bản cháy rụi. Người châm lửa là một chú tiểu sống ngay trong chùa. Toà điện vàng bạn đang thấy là bản dựng lại năm năm mươi lăm. Còn câu chuyện của nó bắt đầu từ hơn sáu thế kỷ trước. Năm một nghìn ba trăm chín mươi bảy, tướng quân Ashikaga Yoshimitsu cho xây nơi này làm biệt thự lúc về già. Ông mất, và theo di nguyện, biệt thự thành chùa thiền. Mỗi tầng một kiểu. Tầng một như cung điện quý tộc, gỗ để mộc. Tầng hai theo lối nhà võ sĩ. Tầng ba là điện thiền theo kiểu Trung Hoa. Hai tầng trên được phủ lá vàng mặt ngoài. Trên đỉnh mái là một con phượng hoàng bằng đồng mạ vàng, quay mặt về phía hồ. Toà điện đứng sát mép hồ Kyōko-chi, nghĩa là hồ gương. Hôm lặng gió, bóng chùa in trọn xuống nước, nên ai cũng chen nhau chụp ảnh từ bờ đối diện. Người châm lửa năm ấy hai mươi mốt tuổi. Khi bị bắt, anh nói mình ghen tị với vẻ đẹp của ngôi chùa. Sáu năm sau, nhà văn Mishima Yukio viết hẳn một cuốn tiểu thuyết từ chuyện này. Bản dựng lại theo sát bản vẽ và ảnh chụp cũ. Năm một nghìn chín trăm tám mươi bảy, lớp vàng được thay mới, dày hơn hẳn lớp cũ. Người ta kể tốn chừng hai mươi ký vàng lá. Gần một thế kỷ sau, cháu nội của Yoshimitsu xây một toà điện tương tự ở phía đông Kyoto, gọi là chùa Bạc. Nhưng chùa Bạc chưa bao giờ được phủ bạc. Chùa mở cửa từ chín giờ sáng. Khách chỉ ngắm toà điện từ bên ngoài, theo một lối đi vòng quanh hồ, không được vào bên trong. Mùa thu lá phong đỏ, mùa đông thỉnh thoảng có tuyết phủ mái vàng, là hai lúc ảnh đẹp nhất. Tập sau, vẫn ở Kyoto, mình kể chuyện ngọn tháp gỗ năm tầng chưa từng đổ vì động đất.