Màu của biển: trời xám biển vẫn xanh, nước xanh lục là nhiều cá, chỗ xanh nhất lại nghèo nhất

Đứng trên ghềnh nhìn xuống: sát bờ nước xanh ngọc, ra xa thành xanh lam, xa nữa thẫm lại như mực. Cùng một thứ nước, sao lại lắm màu thế. Nhiều người nghĩ biển xanh vì soi bóng trời. Bầu trời có góp một phần, nhất là khi nhìn ra xa. Nhưng biển vẫn xanh cả những ngày trời xám xịt. Lý do chính nằm ở chính nước. Phân tử nước hút ánh đỏ, ánh cam mạnh hơn ánh lam. Ánh sáng đi qua lớp nước càng dày, phần đỏ càng mất, phần còn lại là màu xanh. Thợ lặn thấy rõ điều đó. Xuống chừng mười mét, chiếc áo đỏ đã ngả xám. Sâu hơn nữa, máu từ một vết xước trông gần như xanh lục sẫm. Dưới hai trăm mét, ánh nắng chỉ còn le lói. Sâu thêm vài trăm mét nữa là bóng tối hoàn toàn. Phần lớn thể tích đại dương chưa bao giờ thấy ánh mặt trời. Màu xanh ngọc cần một đáy cát trắng và lớp nước nông. Nắng xuyên xuống, dội ngược lên từ cát, đi qua lớp nước mỏng nên chỉ mất một ít ánh đỏ. Màu vì thế sáng và nhạt. Những vịnh nước trong ở Thái Lan, Phú Quốc, Côn Đảo đẹp nhất vào mùa biển lặng, khi sóng không khuấy cát và bùn dưới đáy lên. Nước biển ngả xanh lục là dấu hiệu của thực vật phù du, những sinh vật nhỏ li ti chứa diệp lục như lá cây. Vùng nào giàu dinh dưỡng, chúng nở rộ, nước đục và xanh lá. Chính những sinh vật nhỏ xíu ấy làm ra chừng một nửa lượng ô xi trên Trái đất. Chúng là thức ăn đầu tiên của cả chuỗi, nên biển xanh lục thường là biển nhiều cá. Gần cửa sông, biển mang màu phù sa. Biển Đồ Sơn ở Hải Phòng đục nâu vì hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình đổ phù sa ra vịnh Bắc Bộ. Vùng biển xanh và trong nhất lại là nơi nghèo nhất. Giữa Nam Thái Bình Dương, gần đảo Phục Sinh, nước rất ít phù du, ánh nắng xuyên sâu, mặt biển xanh thẫm. Người ta gọi đó là sa mạc xanh. Vệ tinh đo màu biển từ không gian để biết chỗ nào nhiều phù du, chỗ nào sắp có tảo nở hoa. Màu nước là bản tin về sức khoẻ của biển. Có lúc tảo nở quá dày, nhuộm biển thành nâu đỏ, gọi là thuỷ triều đỏ. Tảo chết hút cạn ô xi trong nước. Vùng biển Ninh Thuận, Bình Thuận từng nhiều lần gặp cảnh cá chết hàng loạt vì nó. Lần tới ra biển, nhìn màu nước là đoán được đáy cát, độ sâu, cả lượng phù du. Tập sau, mình đứng trước những con sóng cao bằng toà nhà tám tầng.