Thở chậm bên dòng sông lúc chiều: con sông mỗi năm chảy ngược một lần, và màu nâu của phù sa

Ở Campuchia có một con sông mỗi năm đổi chiều một lần. Nửa năm nó chảy ra, nửa năm nó chảy vào. Chiều nay mình ngồi bên sông, nghe chuyện ấy cho chậm. Trước hết, thở cùng dòng nước. Hít vào bằng mũi, bốn nhịp. Thở ra sáu nhịp, chậm như con đò đang trôi về bến. Sông Mê Kông bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng, chảy hơn bốn nghìn ba trăm cây số, qua sáu nước rồi mới ra biển ở miền Tây nước mình. Tới đây nó chia thành nhiều nhánh, nên mới có tên Cửu Long. Nước sông lớn miền nhiệt đới hiếm khi trong. Màu nâu đục ấy là phù sa, đất đá vụn từ núi cao bị nước bào mòn, cuốn theo cả nghìn cây số. Tới gần biển, dòng chảy chậm lại, phù sa lắng xuống, bồi thành bãi, thành cù lao. Cả đồng bằng sông Cửu Long được bồi lên từ chính những hạt đất ấy, qua hàng nghìn năm. Mùa mưa, nước Mê Kông dâng cao tới mức đẩy ngược sông Tonlé Sap, tràn vào Biển Hồ. Hồ nở rộng ra gấp mấy lần, ngập cả rừng. Mùa khô, nước lại chảy ra như cũ. Thêm một vòng thở. Hít vào bốn nhịp. Giữ hai nhịp, như mặt sông đứng lặng lúc nước sắp đổi chiều. Thở ra sáu nhịp. Những đám lục bình trôi lững lờ kia vốn không phải cây bản địa. Chúng gốc ở Nam Mỹ, mọc nhanh tới mức có thể phủ kín cả khúc sông. Người miền Tây vớt lên, phơi khô, đan thành giỏ, thành chiếu. Khoảng tháng tám tới tháng mười một là mùa nước nổi ở miền Tây. Nước tràn đồng mang theo cá linh non, bông điên điển vàng nở dọc bờ kênh. Nhà ven sông thường quay mặt ra nước. Bến sông là cổng nhà, chiếc xuồng là xe, chợ họp ngay trên ghe thuyền mỗi sáng. Đất mới bồi từ phù sa rất màu mỡ. Ruộng lúa, vườn cây trái miền Tây sống nhờ những lớp đất sông mang về mỗi mùa nước. Chiều xuống, gió từ mặt sông thổi lên mát rượi. Người ta chèo xuồng về, mặt nước nhuộm màu cam của nắng cuối ngày. Vòng cuối. Hít vào bốn nhịp. Thở ra sáu nhịp. Dòng sông cứ chảy, chẳng vội bao giờ, mà vẫn tới được biển. Tập sau, mình lại tìm một góc thiên nhiên khác để cùng thở chậm.