Chuyện công trình: thánh đường Süleymaniye, kiệt tác của Sinan có căn phòng hứng muội đèn làm mực

Thánh đường trên đồi này có một căn phòng chỉ để hứng muội khói đèn. Muội ấy được cạo ra làm mực viết. Đây là Süleymaniye ở Istanbul, dựng từ năm một nghìn năm trăm năm mươi tới năm năm mươi bảy, cho vua Suleiman Đại đế. Người vẽ và chỉ huy công trình là Mimar Sinan, kiến trúc sư trưởng của triều đình, gắn tên với hàng trăm công trình. Vậy mà Sinan gọi Süleymaniye là tác phẩm thời còn làm thợ phụ. Kiệt tác, theo lời ông, phải đợi tới thánh đường Selimiye ở Edirne. Mái vòm chính cao khoảng năm mươi ba mét, đường kính hơn hai mươi sáu mét, tựa trên bốn trụ lớn. Bốn tháp nhọn mang mười ban công: Suleiman là vị vua thứ tư trị vì ở Istanbul, và là vua thứ mười của nhà Ottoman. Thánh đường không đứng một mình. Quanh nó là cả một quần thể: trường học, bệnh viện, bếp phát cơm cho người nghèo, nhà tắm. Cả quần thể nằm trên ngọn đồi nhìn xuống vịnh Sừng Vàng. Bên trong, hàng trăm ngọn đèn dầu được thắp mỗi tối, và sinh ra rất nhiều khói. Sinan tính luồng gió trong nhà để khói tự trôi về một căn phòng phía trên cửa chính. Muội bám lại đó, được gom làm mực cho các thầy viết chữ. Người ta còn kể, giữa các dây treo đèn có treo trứng đà điểu để xua nhện, cho mái vòm đỡ bám mạng. Istanbul nằm gần một đứt gãy lớn, mấy thế kỷ qua động đất nhiều lần. Süleymaniye vẫn đứng vững tới hôm nay. Trong khu vườn phía sau thánh đường là lăng mộ của vua Suleiman và hoàng hậu Hürrem, người vợ được ông yêu chiều nhất. Còn Sinan được chôn ngay bên ngoài tường quần thể, trong ngôi mộ nhỏ do chính ông thiết kế. Tập sau, mình qua bên kia vịnh Sừng Vàng, leo lên tháp Galata, nơi một người được kể đã bay qua eo biển.