Một lần trong đời: săn cực quang ở vùng Bắc Cực, đứng giữa âm hai mươi độ chờ tấm rèm xanh

Bầu trời đen kịt bỗng hiện một dải sáng mờ như khói. Vài phút sau nó chuyển sang xanh lục, rồi uốn lượn như tấm rèm bị gió lùa. Cực quang sinh ra khi những hạt mang điện từ Mặt Trời bay tới Trái đất, bị từ trường kéo về phía hai cực, rồi va vào lớp khí trên cao làm chúng phát sáng. Màu xanh lục là ánh sáng của khí oxy, ở độ cao chừng một, hai trăm cây số. Đêm mạnh mới có thêm sắc đỏ hay viền tím hồng. Muốn thấy rõ, phải lên vùng gần Bắc Cực. Những điểm quen thuộc là Tromsø ở Na Uy, Lapland ở Phần Lan, Abisko ở Thuỵ Điển, và Iceland. Mùa xem kéo dài từ khoảng cuối tháng chín tới cuối tháng ba, khi đêm đủ dài và đủ tối. Mùa hè ở đó trời gần như không tối, có cực quang cũng không thấy. Chi phí không nhẹ: vé máy bay sang châu Âu, thị thực Schengen, phòng ở mùa đông. Cả chuyến thường từ vài chục triệu đồng một người trở lên. Ban ngày có thể đi xe chó kéo, thăm trại tuần lộc. Nhưng cả chuyến thật ra xoay quanh mấy tiếng buổi tối, thường từ chín giờ tới khoảng hai giờ sáng. Mở ứng dụng dự báo để xem chỉ số Kp, càng cao thì cực quang càng mạnh. Nhưng quan trọng hơn là mây: Kp cao mà trời kín mây thì cũng đành chịu. Nhiều người đi tour săn cực quang: xe chở đi tìm chỗ quang mây, có khi xa cả trăm cây số. Ở Tromsø, giá tour thường từ hơn một trăm tới hơn hai trăm euro một người. Một điều ít ai nói trước: bằng mắt thường, cực quang yếu trông như dải mây xám nhạt. Máy ảnh phơi sáng lâu mới ra màu xanh rực. Đêm mạnh thì mắt thường mới thấy rõ màu và chuyển động. Trời có thể xuống âm hai mươi độ. Mặc ba lớp áo, đội mũ len, đeo găng mỏng bên trong găng dày để vẫn bấm được máy. Ủng chống nước, tất len dày. Pin điện thoại tụt rất nhanh trong lạnh. Để máy trong túi áo sát người, mang thêm sạc dự phòng. Chụp thì bật chế độ ban đêm, tì máy lên chân máy hay một chỗ chắc. Đừng xếp lịch sít sao. Ở lại ít nhất ba, bốn đêm, vì có những tuần cả vùng chìm trong mây. Có người đi một lần đã gặp, có người ba mùa mới thấy. Nhưng khi nó hiện ra, ai cũng lặng đi.