Vì sao bị người khác cù là cười lăn lộn, còn tự cù mình thì chẳng thấy nhột chút nào?

Mẹ chỉ cần giơ tay chạm nhẹ vào nách, cậu bé đã cười lăn ra. Còn cậu tự cù mình thì sao? Chẳng thấy gì. Gần như không ai tự cù mình mà bật cười được. Vì sao vậy? Bắt đầu từ chỗ nhột nhất: nách, hai bên sườn, lòng bàn chân, cổ. Đó là những chỗ da mỏng, dày đặc đầu mút thần kinh, và cũng là những chỗ dễ bị tổn thương trên cơ thể. Thật ra có hai kiểu nhột. Kiểu nhẹ như lông gà quét qua, chỉ ngưa ngứa, ta tự làm được. Kiểu thứ hai là bị cù mạnh, cười sằng sặc, và kiểu này thì chịu, không tự làm nổi. Bí mật nằm ở tiểu não, một vùng não nhỏ phía sau, dưới gáy. Mỗi khi mình cử động, tiểu não đoán trước cảm giác sắp tới, rồi báo cho các vùng khác: cái chạm này là của mình, không cần giật mình. Cảm giác đã được báo trước thì bị giảm nhẹ đi. Bị người khác cù, mình không đoán được tay họ sẽ chạm vào đâu, lúc nào, nên toàn bộ cảm giác ập tới cùng một lúc. Cuối những năm chín mươi, các nhà khoa học ở Anh cho người tham gia tự cù lòng bàn tay mình qua một cánh tay rô bốt. Khi rô bốt chạy chậm hơn tay họ một chút xíu, cảm giác nhột quay trở lại. Chỉ trễ chừng hai phần mười giây, bộ não đã không còn đoán khớp, và cái chạm của chính mình bỗng như của một người lạ. Cũng vì thế mà hai người đẩy tay qua lại dễ thành mạnh dần. Ai cũng tưởng mình chỉ đáp lại vừa phải, vì lực tay mình bị não giảm nhẹ, còn lực của người kia thì cảm nhận đủ. Không chỉ con người. Chuột được cù phát ra những tiếng kêu rất cao, tai người không nghe được, rồi chạy theo bàn tay đòi cù tiếp. Tinh tinh, khỉ đột cũng cười khi được cù. Nhiều nhà khoa học cho rằng bị cù là một trong những cách đầu tiên em bé học đùa nghịch và gắn bó với người thân. Bé thường bắt đầu cười khi được cù từ khoảng ba, bốn tháng tuổi. Nhưng cười không có nghĩa là thích. Cơ thể bật cười như một phản xạ, kể cả khi đã mệt, đã khó chịu. Khi bé nói dừng, hãy dừng ngay, để chuyện cù lét luôn là chuyện vui. Lần tới tự cù mình mà không thấy nhột, đó là bộ não đang làm rất tốt việc của nó. Tập sau, mình lại hỏi một câu vì sao khác.