Thợ hớt tóc: đứng mười hai tiếng, nhìn xoáy tóc trước khi cầm kéo, và tháng Chạp không kịp ăn cơm

Bảy giờ sáng, tiệm hớt tóc đã có khách. Khách sớm nhất thường là người đi làm, tranh thủ hớt gọn cái đầu trước giờ vào ca. Việc đầu ngày là lau lại đồ nghề. Kéo cắt, kéo tỉa răng cưa, dao cạo, lược thưa, lược dày. Mỗi cây một việc, cầm nhầm là đường tóc hỏng ngay. Một bộ đồ nghề tốt có khi đáng cả chục triệu. Cây kéo xịn dùng được nhiều năm, nếu mài đúng cách và không ai mượn đem đi cắt giấy. Khách vào, việc đầu tiên không phải là cầm kéo, mà là hỏi. Cắt ngắn tới đâu, để mái hay vuốt ngược, gáy vuông hay gáy tròn. Thợ lâu năm nhìn xoáy tóc trước khi nghe khách kể. Có kiểu đẹp trong ảnh mà tóc mình không theo được, và phải nói thật điều đó. Tông đơ đi trước, chạy hai bên và sau gáy. Cái cữ lắp ở đầu tông đơ quyết định tóc còn dài mấy li. Đổi cữ là đổi độ ngắn. Chỗ khó nhất là đường nối giữa phần cạo sát và phần tóc dài. Nối mượt như khói hay nối thành từng bậc, nhìn vào là biết tay nghề. Phần trên đỉnh đầu thì dùng kéo và lược. Kẹp tóc giữa hai ngón tay, cắt từng lớp, chải xuống, so hai bên trong gương, rồi cắt tiếp. Bây giờ nhiều khách để râu, nên thợ phải biết tỉa râu. Râu mọc không đều hai bên má, tỉa sao cho khuôn mặt cân lại là cả một môn riêng. Cạo mặt bằng dao cạo thì phải thay lưỡi mới cho từng khách. Đó là luật vệ sinh. Tiệm tử tế không bao giờ dùng chung một lưỡi dao. Khách khó nhất là trẻ con. Ngồi không yên, sợ tiếng tông đơ. Thợ quen tay thì vừa cắt vừa kể chuyện, mười lăm phút là xong. Tiệm sống nhờ khách quen, cứ ba bốn tuần lại ghé. Có ông khách theo một tay thợ suốt mấy chục năm, thợ nhớ cả chuyện con cháu ông. Tiệm bình dân lấy vài chục nghìn một lần cắt, tiệm kiểu mới thì từ một trăm tới vài trăm nghìn. Thợ làm thuê thường chia tiền theo đầu khách với chủ tiệm. Đông nhất là cuối tuần và tháng Chạp. Những ngày giáp Tết, thợ đứng từ sáng tới gần nửa đêm, ăn hộp cơm nguội giữa hai lượt khách. Tám giờ tối, quét tóc, lau ghế, chùi tông đơ. Một cái đầu gọn gàng ra khỏi tiệm, có đôi chân đã đứng mười hai tiếng phía sau. Tập sau: người thợ mộc và mùi gỗ mới bào.