Đọc mây đoán trời: mây lông chim báo trời sắp đổi, ráng mỡ gà và câu trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa

Trước khi có vệ tinh và ứng dụng thời tiết, ông bà mình nhìn mây mà biết mai nắng hay mưa. Mây không bay lung tung. Mỗi kiểu mây kể một chuyện khác nhau. Năm một nghìn tám trăm lẻ hai, một dược sĩ người Anh tên Luke Howard đặt tên cho mây bằng chữ La tinh: mây tích là mây đống, mây tầng là mây trải thành lớp, mây ti là mây như lọn tóc. Mây ti mảnh như lông chim, nằm cao trên sáu, bảy cây số, làm toàn bằng tinh thể băng. Khi mây ti kéo tới ngày một dày, thường là một vùng mưa lớn đang tiến lại gần trong một, hai ngày tới. Mây vảy cá là những đám mây nhỏ xếp lớp như vảy. Thuỷ thủ châu Âu có câu: trời vảy cá, mây đuôi ngựa, thuyền cao phải hạ buồm thấp, nghĩa là sắp có gió to. Ánh trăng đi qua lớp mây mỏng có khi tạo ra vòng sáng lớn, gọi là quầng, có khi một vòng nhỏ sát mặt trăng, gọi là tán. Ông bà mình dặn: trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa. Mây tích trắng bông, đáy phẳng, rải rác giữa trời xanh buổi sáng là dấu hiệu trời đẹp. Đáy phẳng ấy chính là độ cao nơi hơi nước bắt đầu ngưng tụ. Nhưng nếu đến trưa, những đám mây tích ấy cứ cao mãi, phình to, đỉnh xoè ra như cái đe, thì chiều nay gần như chắc chắn có giông. Mây thấp, xám đen, phủ kín trời như tấm chăn ướt là mây mưa. Nó không báo trước gì nữa, vì mưa đã sắp rơi. Ráng chiều đỏ rực như mỡ gà là ánh hoàng hôn chiếu lên các lớp mây trên cao. Ông bà dặn: ráng mỡ gà, có nhà thì giữ, vì nó hay xuất hiện ở rìa ngoài cơn bão đang tới gần. Câu ấy không phải lúc nào cũng đúng, nhưng có lý. Mây cao phía trước một cơn bão bắt được nắng chiều từ rất xa, trong khi trời chỗ mình vẫn còn quang. Còn cái mũ mây nằm im trên đỉnh núi kia là mây thấu kính. Gió mạnh thổi qua núi tạo thành sóng không khí, hơi nước ngưng lại ở đỉnh sóng. Thấy nó là biết trên cao đang có gió rất mạnh. Các trạm khí tượng bây giờ dùng radar, vệ tinh và máy tính, nhưng nhìn mây vẫn là cách nhanh nhất để biết trời vài giờ tới. Lần tới ra đường, thử ngước lên đọc mây một chút. Tập sau, mình đi vào một khu rừng đang thay áo: rừng mùa thu.