Mùa nước nổi miền Tây: tháng Chín nước về, cá linh và bông điên điển vàng

Có một mùa ở miền Tây, nước dâng ngập cả cánh đồng mà người ta không sợ, lại còn mong. Người miền Tây gọi nó là mùa nước nổi. Mỗi năm, khi mưa ở thượng nguồn sông Mê Kông dồn về, nước dâng dần lên từ khoảng tháng Tám, đỉnh vào tháng Chín, tháng Mười. Nước lên chậm, mỗi ngày một ít, chứ không ào tới như lũ ở miền Trung. Vì vậy người ta gọi là nước nổi, nước lớn từ từ như thở. An Giang, Đồng Tháp ở đầu nguồn là nơi nước về sớm nhất. Ruộng biến thành biển nước, nhà cửa nhô lên giữa những vườn cây. Nước mang theo phù sa bồi cho ruộng, rửa phèn, cuốn trôi sâu bệnh. Hết mùa nước, vụ lúa sau thường tốt hơn hẳn. Với người miền Tây, nước nổi là mùa kiếm sống. Đàn ông chống xuồng đi giăng lưới, đặt lọp, bắt cá đồng từ tờ mờ sáng. Đặc sản đầu mùa là cá linh non, nhỏ bằng ngón tay, xương mềm. Nấu canh chua, kho tộ, hay ăn lẩu mắm đều ngon. Đi cùng cá linh là bông điên điển vàng rực, mọc dọc bờ kênh. Người ta hái về xào, nấu canh chua, hoặc làm rau nhúng lẩu. Muốn thấy mùa nước rõ nhất thì đi tháng Chín, tháng Mười, thuê một chiếc xuồng nhỏ len vào đồng. Ở Tân Châu, Châu Đốc, Tràm Chim đều có người đưa đi. Những năm gần đây, nước nổi về thấp hơn ngày xưa nhiều. Có năm đồng không ngập, cá linh hiếm hẳn, giá đắt gấp mấy lần. Người lớn tuổi hay nói, mùa nước nổi bây giờ chỉ còn một nửa. Nên được thấy mùa nước lên trọn vẹn một lần là may. Chiều xuống, nước phẳng lặng phản chiếu bầu trời. Một mùa nước, rồi nước rút, đồng ruộng lại xanh. Tập sau, mình ra miền Trung, xem những chiếc thuyền tròn không mũi không lái.