Sóng biển từ đâu ra, vì sao nước không trôi theo sóng, và gặp dòng rip thì thoát thế nào?

Ngồi trên bãi biển cả buổi, sóng cứ lớp này nối lớp kia vỗ vào bờ, chẳng bao giờ dừng. Ai đẩy những con sóng ấy đi, và chúng từ tận đâu tới? Phần lớn sóng biển do gió tạo ra. Gió lướt trên mặt nước, cọ và đẩy, làm mặt biển gợn lên. Gợn nhỏ cho gió thêm chỗ bám, cứ thế lớn dần thành sóng. Sóng to hay nhỏ tuỳ ba thứ: gió mạnh cỡ nào, thổi lâu bao nhiêu, và thổi qua quãng biển dài bao xa. Bão ngoài khơi hội đủ cả ba, sóng có khi cao hơn mười mét. Gió tắt rồi, sóng vẫn đi tiếp. Sóng sinh ra từ một cơn bão có thể chạy hàng nghìn cây số, tới một bãi biển mà trời đang lặng gió. Điều lạ là nước không chạy theo sóng. Thứ chạy đi là năng lượng. Mỗi khối nước chỉ quay một vòng tròn nhỏ tại chỗ rồi trở về gần chỗ cũ. Thả một quả bóng ngoài chỗ nước sâu sẽ thấy: sóng qua, bóng nhô lên rồi hụp xuống, chứ không bị cuốn vào bờ. Giống giật một sợi dây, gợn chạy dọc dây mà dây vẫn nằm yên. Tới gần bờ, đáy biển nông dần. Chân sóng chạm đáy bị ghìm lại, còn đỉnh sóng vẫn lao tới. Đỉnh vượt chân, đổ ụp xuống, sủi bọt trắng xoá. Người lướt sóng canh đúng khoảnh khắc ấy: con sóng dựng đứng lên trước khi đổ, thành một con dốc nước để trượt xuống. Sóng thần thì khác hẳn. Nó không do gió, mà do động đất hay núi lửa dưới đáy biển đẩy cả khối nước từ đáy lên, nên mang sức mạnh lớn hơn rất nhiều. Một điều người tắm biển cần biết là dòng rip, hay dòng chảy xa bờ. Nước sóng đổ vào bờ phải tìm đường chảy ngược ra khơi, tụ thành một dòng hẹp, chảy rất mạnh. Chỗ có dòng rip thường là một dải nước sẫm màu hơn, ít sóng vỡ hơn hai bên, mặt nước lăn tăn. Trông yên mà lại nguy hiểm nhất. Lỡ bị kéo ra, đừng bơi ngược thẳng vào bờ cho kiệt sức. Bơi song song với bờ vài chục mét để thoát khỏi dòng rồi mới bơi vào. Không bơi được thì thả nổi, giơ tay gọi cứu. Lần tới nghe sóng vỗ, nhớ rằng có khi đó là tin nhắn của một cơn gió cách cả nghìn cây số. Tập sau: vì sao mưa xuống lại có mùi đất thơm.