Sóng khổng lồ: hẻm vực ngầm ở Nazaré, sóng sát thủ có thật, và nước bắn cao năm trăm mét

Tháng mười năm hai nghìn hai mươi, ở Nazaré, Bồ Đào Nha, một người đã lướt trên con sóng cao hai mươi sáu mét, bằng toà nhà tám tầng. Đó là con sóng lớn nhất từng được lướt. Sóng ở Nazaré to bất thường vì dưới đáy có một hẻm vực chạy thẳng vào bờ, ngoài khơi sâu tới năm nghìn mét. Sóng đi trên lòng hẻm sâu thì nhanh, hai bên nông thì chậm. Hai phần của con sóng lệch nhịp rồi gặp lại nhau ngay trước bờ, chồng lên nhau. Con sóng dựng đứng, cao gấp mấy lần những bãi biển bên cạnh. Những con sóng như thế sinh ra từ các cơn bão cách xa hàng nghìn cây số. Gió càng mạnh, thổi càng lâu, trên một vùng biển càng rộng, sóng càng lớn. Biển dữ nhất là Nam Đại Dương. Ở đó gió tây thổi vòng quanh Nam Cực mà không có lục địa nào chắn, sóng cứ được nuôi lớn mãi. Thuỷ thủ gọi vùng vĩ độ ấy là Bốn mươi gầm thét. Ngày một tháng một năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm, giàn khoan Draupner ở Biển Bắc đo được một con sóng cao gần hai mươi sáu mét, giữa lúc sóng quanh đó chỉ chừng mười hai mét. Trước đó, nhiều nhà khoa học coi sóng sát thủ là chuyện thuỷ thủ kể quá lời. Con sóng Draupner là lần đầu nó được máy đo ghi lại. Giờ người ta biết chúng hiếm, nhưng có thật. Sóng sát thủ là con sóng cao hơn gấp đôi những con sóng lớn quanh nó. Nó nhô lên bất ngờ, đủ sức đập vỡ kính buồng lái của cả tàu lớn. Sóng thần thì không do gió. Động đất, núi lửa hay đất lở dưới đáy biển đẩy cả cột nước từ đáy lên mặt. Ngoài khơi, nó cao chưa tới một mét, tàu đi qua cũng không hay. Nhưng nó chạy nhanh như máy bay, bảy, tám trăm cây số một giờ. Vào gần bờ, nước nông, nó chậm lại và dồn lên thành bức tường nước. Con sóng cao nhất từng ghi nhận lại ở trong một vịnh hẹp. Năm một nghìn chín trăm năm mươi tám, động đất làm cả mảng núi đổ xuống vịnh Lituya ở Alaska. Nước bắn lên sườn đồi đối diện cao tới năm trăm hai mươi tư mét, quét sạch rừng cây. Ở Biển Đông, trong những cơn bão mạnh, sóng ngoài khơi có thể cao trên mười mét. Bão vào bờ còn kèm nước dâng, nguy hiểm không kém gì gió. Người lướt sóng lớn đi tìm những con sóng mà ai cũng tránh. Tập sau, mình lặn xuống dưới mặt nước, xem những bầy cá hàng triệu con bơi như một khối.