Vì sao cây thiếu nước thì héo rũ, tưới vào một lúc lại đứng thẳng lên?

Mấy hôm quên tưới, chậu cây lá rũ xuống thảm hại. Tưới một gáo nước, chỉ vài tiếng sau lá đã vươn thẳng trở lại. Cây đứng dậy bằng cách nào? Cây thân mềm không có xương. Thứ giữ cho thân và lá đứng thẳng chính là nước, được nhốt trong hàng tỷ tế bào. Mỗi tế bào thực vật có một túi chứa nước rất lớn ở giữa, bọc ngoài là lớp vách cứng. Nước đầy, túi căng lên ép chặt vào vách, như ruột xe được bơm căng trong lốp. Áp suất trong tế bào ấy có thể gấp năm tới mười lần áp suất khí quyển, cao hơn cả lốp xe máy. Hàng tỷ tế bào căng cứng như vậy, cả chiếc lá dựng đứng được. Thiếu nước, các túi xẹp dần, tế bào nhũn ra, lá và cành mềm oặt xuống. Héo là cái lốp bị xì hơi, chưa phải là cây đã chết. Tưới vào, rễ hút nước, nước lại đổ đầy từng tế bào, cây căng lên trở lại. Nếu chưa héo quá lâu, vài tiếng sau cây đứng thẳng như chưa có gì. Nước còn phải leo từ rễ lên tới ngọn. Lá thoát hơi nước qua những lỗ li ti, kéo cả cột nước liền mạch trong thân đi lên, giống như mình hút ống hút. Nhờ lực kéo ấy, cây gỗ đỏ cao nhất thế giới ở Mỹ, hơn một trăm mười lăm mét, vẫn đưa được nước lên tới ngọn. Một cây lớn có thể thoát cả trăm lít nước mỗi ngày. Có khi đất còn ẩm mà trưa nắng gắt, lá vẫn rũ xuống. Đó là cây đang hạn chế mất nước, chiều mát là tự tươi lại, không cần vội tưới thêm. Ngược lại, tưới quá nhiều cũng làm cây héo. Đất sũng nước, rễ thiếu không khí để thở, thối dần, không hút được nước nữa, nên lá rũ dù chậu ướt đẫm. Hiểu chuyện tế bào căng nước sẽ hiểu luôn món dưa muối. Rắc muối lên cải, nước trong tế bào bị muối kéo ra ngoài, cọng cải mềm oặt, vắt ra được cả bát nước. Còn rau sống hơi héo, ngâm vào chậu nước lạnh chừng mười lăm phút, tế bào hút nước trở lại, rau giòn tươi lên trông thấy. Lần tới thấy cây rũ lá, sờ thử đất trước rồi hẵng tưới. Tập sau: vì sao húp tô phở nóng là nước mũi chảy ròng ròng.