Vì sao con sứa không não, mềm oặt lại chích đau, và bị sứa chích thì làm gì?

Ngắm sứa trong bể kính thì đẹp như dải lụa. Ra biển mà quệt phải một sợi xúc tu thì rát bỏng cả buổi. Một con vật không não, gần như toàn nước, lấy đâu ra vũ khí? Vũ khí nằm ở xúc tu. Trên đó có hàng nghìn tế bào gai, mỗi tế bào giấu một mũi kim cuộn sẵn. Chạm vào là kim bắn ra trong chưa tới một phần nghìn giây, chích nọc vào con mồi. Mũi kim bắn ra nhờ áp suất rất lớn nén sẵn trong tế bào, thuộc hàng chuyển động nhanh nhất của giới sinh vật. Nó xuyên qua da, bơm nọc vào, và mỗi tế bào chỉ bắn được đúng một lần. Tế bào gai không cần não ra lệnh. Mỗi tế bào có một sợi lông cảm riêng, chạm phải thứ giống con mồi là tự bắn. Vì vậy sứa chết dạt vào bờ, hay xúc tu đứt trôi lềnh bềnh, vẫn chích được người. Sứa bờm sư tử có xúc tu dài hơn ba mươi mét, dài ngang một con cá voi xanh. Nó giăng xúc tu như tấm lưới, chờ cá nhỏ tự bơi vào. Không phải loài nào cũng chích đau. Sứa trứng ốp la này nọc rất nhẹ, có khi còn cho đàn cá con nấp giữa đám xúc tu để tránh kẻ săn mồi. Sứa mặt trăng, loài hay gặp nhất trong thuỷ cung, nọc yếu đến mức da người gần như không thấy gì. Đáng sợ nhất là sứa hộp ở biển nhiệt đới, thân trong suốt hình hộp, nọc có thể làm ngừng tim. Khi biển ấm lên và cá bị đánh bắt nhiều, sứa bớt đối thủ tranh mồi. Ở nhiều vùng biển, sứa nở rộ thành đàn khổng lồ, có lần còn làm tắc cả cửa lấy nước làm mát của nhà máy điện. Lỡ bị chích, lên bờ ngay, rửa chỗ đau bằng nước biển, đừng dùng nước ngọt vì có thể làm tế bào gai còn sót bắn tiếp. Gỡ xúc tu bằng nhíp hoặc mép thẻ cứng, đừng chà xát. Đau dữ dội hay khó thở thì đi cấp cứu ngay. Đừng xoa cát, cũng đừng đi tiểu lên vết chích như lời đồn, cách ấy không giúp gì. Ngâm chỗ bị chích vào nước nóng vừa chịu được, cỡ bốn mươi lăm độ, chừng hai mươi phút, thường đỡ đau hơn chườm lạnh. Còn sứa trong bún sứa, gỏi sứa Nha Trang là loài ăn được, đã sơ chế kỹ, ngâm muối và phèn, nên không còn chích. Tập sau: vì sao một ly cà phê làm mình tỉnh ngủ.