Vì sao lá sen không bao giờ ướt, và vì sao sen gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn?

Đổ một ca nước lên lá sen, nước không thấm mà vo lại thành từng hạt tròn, lăn tuột xuống như hạt ngọc. Lá sen làm bằng gì mà chẳng bao giờ ướt? Mưa rơi cả buổi, lá sen vẫn khô. Nước gom thành một vũng nhỏ giữa lá, gió lay một cái là đổ đi sạch, chẳng để lại vệt nào. Nhìn bằng mắt thường, mặt lá trông mịn. Nhưng dưới kính hiển vi, nó gồ ghề như một cái bàn chải, phủ kín những cái gai nhỏ hơn sợi tóc nhiều lần. Trên mỗi cái gai lại phủ thêm một lớp sáp, hạt sáp còn nhỏ hơn nữa. Sáp thì kỵ nước, còn kẽ giữa các gai giữ lại vô số túi không khí li ti. Giọt nước rơi xuống chỉ chạm vào đầu các gai, như nằm trên một tấm nệm khí. Phần nước thật sự chạm vào lá rất ít, nên nó co tròn lại thay vì loang ra. Các nhà khoa học gọi đây là hiệu ứng lá sen. Nhà thực vật học người Đức Wilhelm Barthlott đã bỏ nhiều năm soi lá cây dưới kính hiển vi điện tử rồi đặt tên cho nó. Hay hơn nữa, hạt nước lăn đi còn cuốn theo bụi bẩn đang bám trên lá. Mỗi trận mưa là một lần lá sen tự tắm rửa cho mình. Thế nên ông bà mình mới hát: gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. Sen mọc lên từ đáy ao bùn, nhưng lá và hoa lúc nào cũng sạch sẽ. Vì sao sen cần sạch đến vậy? Lá sen nằm phơi trên mặt nước, nên lỗ thở của nó nằm ở mặt trên, chứ không ở mặt dưới như đa số lá cây. Lá đọng nước, bám bẩn là nghẹt thở. Khí lá hít vào được dẫn xuống thân ngầm dưới bùn qua những ống rỗng dọc cuống. Đó chính là các lỗ tròn mình thấy khi cắt ngang ngó sen hay củ sen. Bắt chước lá sen, người ta làm ra sơn tường tự sạch, vải chống thấm, kính ít bám bụi. Mưa xuống là bụi trôi theo nước. Ra hồ sen, thử nhỏ vài giọt nước lên lá rồi nghiêng nhẹ. Giọt nước chạy vòng quanh như hạt bi trong veo, không để lại một vết ướt. Nhưng nhỏ thêm chút nước rửa chén vào, tấm nệm khí không giữ nổi nữa, nước loang ra ngay. Tập sau: vì sao sáng sớm mặt hồ lại trùm một lớp sương mù.