Vì sao nước biển mặn, và cá biển sống sao giữa nước mặn?
1:35 · Video dọc · 0 lượt xem
Vì sao thế nhỉ, tập 4: muối trong biển đến từ đá trên đất liền và khe nứt dưới đáy biển, nước bay đi còn muối ở lại, mỗi lít nước biển chứa bao nhiêu muối, và cách cá biển uống nước rồi thải muối qua mang.
Hình ảnh: Shashwat Goyar, JUN HO LEE (Pexels)
Nhạc: Đêm dịu dàng — Nghe Mãi
Giọng đọc: Bảo Trang — AI Giọng Nói
Biên tập: Xem Liền
Chương
Lời thuyết minh
Nước sông thì ngọt, mà sông nào rồi cũng đổ ra biển. Vậy sao biển lại mặn? Và cá sống cả đời trong nước mặn thì chịu sao nổi? Muối trong biển phần lớn đến từ đất liền. Nước mưa hơi chua, mỗi lần rơi xuống lại hoà tan một chút khoáng chất trong đá núi. Sông suối gom những khoáng chất ấy chở ra biển. Lượng này rất nhỏ, nên nước sông mình uống vẫn thấy ngọt. Một ly nước sông vẫn có chút muối, chỉ là quá ít để lưỡi mình nhận ra. Ra tới biển, nước bốc hơi bay lên làm mây, còn muối thì ở lại. Cứ thế qua hàng trăm triệu năm, muối tích dần lên. Một phần muối khác đến từ dưới đáy biển, nơi những khe nứt phun ra nước nóng, mang theo khoáng chất từ sâu trong lòng đất. Núi lửa dưới đáy biển cũng góp thêm một phần. Trung bình mỗi lít nước biển có chừng ba mươi lăm gam muối, cỡ hai thìa canh. Nếu rút hết muối trong biển rải lên đất liền, sẽ thành một lớp dày hơn một trăm năm mươi mét. Vậy cá biển sống sao? Cơ thể cá nhạt hơn nước biển, nên nước trong người cá cứ bị kéo dần ra ngoài, như dưa leo ngâm muối bị rút nước. Để khỏi khô người giữa biển, cá biển phải uống nước biển liên tục, rồi tống phần muối thừa ra ngoài qua những tế bào đặc biệt ở mang. Cá nước ngọt thì ngược lại: nước cứ thấm vào người, nên chúng gần như không uống, mà thải nước ra rất nhiều. Vì thế đa số cá đổi sang nước kia là không sống nổi. Có loài làm được cả hai, như cá hồi: sinh ra ở suối, lớn lên ngoài biển, rồi ngược dòng về đúng con suối cũ để đẻ trứng. Lần tới nếm vị mặn trên môi khi tắm biển, nhớ rằng đó là chút đá núi đã trôi ra từ rất lâu rồi.
📺 Vì sao thế nhỉ?
Tập 1 Vì sao trời xanh, mây trắng mà không phải màu khác?1:40
Tập 2 Vì sao sông không chảy thẳng, đá suối lại tròn và thác nước đi giật lùi?1:51
Tập 3 Vì sao lúa chín lại cúi đầu, và vì sao ruộng lúa phải ngập nước?1:49
Tập 4 Vì sao nước biển mặn, và cá biển sống sao giữa nước mặn?1:35
Tập 5 Vì sao lá cây vàng, đỏ rồi rụng khi trời trở lạnh?1:51
Tập 6 Vì sao mèo kêu gừ gừ, và gừ gừ có phải lúc nào cũng là đang vui?1:51
Tập 7 Vì sao sao trên trời nhấp nháy, còn hành tinh thì không?2:04
Tập 8 Vì sao xe đạp đứng yên thì đổ, mà chạy lên lại vững như vậy?1:57
Tập 9 Vì sao chuối chín vàng, và một quả chín làm cả nải chín theo?1:56
Tập 10 Vì sao tập thể dục xong vẫn khoẻ, sáng hôm sau mới đau ê ẩm?1:47
Tập 11 Vì sao thấy người khác ngáp là mình ngáp theo?1:51
Tập 12 Vì sao con sứa không não, mềm oặt lại chích đau, và bị sứa chích thì làm gì?2:01
Tập 13 Vì sao một ly cà phê làm mình tỉnh ngủ, rồi chiều lại sập nguồn?1:51
Tập 14 Vì sao mèo rơi ngửa bụng vẫn lật người, đáp đất bằng bốn chân?1:57
Tập 15 Vì sao mũi chó lúc nào cũng ướt, và thính hơn mũi người cả chục nghìn lần?1:47
Tập 16 Vì sao thỏ nhai suốt ngày, răng mọc mãi, lại còn ăn lại phân của mình?1:48
Tập 17 Vì sao vẹt nói được tiếng người, và nó có hiểu mình nói gì không?1:52
Tập 18 Vì sao bột mì nhào với men lại nở phồng thành ổ bánh xốp?1:49
Tập 19 Vì sao cá bơi thành đàn, rẽ cùng lúc mà chẳng con nào đâm vào nhau?1:41
Tập 20 Vì sao lá sen không bao giờ ướt, và vì sao sen gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn?1:55
Tập 21 Vì sao sáng sớm hay có sương mù, và nắng lên thì sương đi đâu mất?1:58
Tập 22 Vì sao cây tre lớn nhanh đến thế, có loài một ngày cao thêm gần một mét?1:56
Tập 23 Vì sao mèo cứ thấy cái hộp là chui vào, rồi canh vệt nắng mà nằm?1:49
Tập 24 Vì sao chó vẫy đuôi, và có những lúc vẫy đuôi là đang bảo mình đừng lại gần1:48
Tập 25 Vì sao sóc chôn hạt khắp nơi, nó có nhớ chỗ không, và hạt bị quên thì thành gì?1:49
Tập 26 Vì sao trong trái dừa lại có nước, và dừa non hay dừa già thì nhiều nước hơn?1:49
Tập 27 Vì sao thái hành tây lại cay xè mắt, còn băm tỏi thì không?1:50
Tập 28 Vì sao quạt làm mình mát dù không làm lạnh không khí, và vì sao máy lạnh nhỏ nước?1:53
Tập 29 Vì sao tóc bạc dần theo tuổi, và nhổ một sợi tóc bạc có mọc thêm hai sợi không?1:58
Tập 30 Vì sao bẻ ngón tay lại kêu rắc, và bẻ hoài có bị viêm khớp không?1:51
Tập 31 Vì sao ngâm nước lâu thì đầu ngón tay nhăn nheo, còn lưng với bụng thì không?1:53
Tập 32 Sóng biển từ đâu ra, vì sao nước không trôi theo sóng, và gặp dòng rip thì thoát thế nào?2:00
Tập 33 Vì sao mưa xuống lại có mùi đất thơm, và vì sao cá nước ngọt đôi khi có mùi bùn?1:54
Tập 34 Vì sao bông tuyết nào cũng có sáu cánh, và có thật không có hai bông giống nhau?1:56
Tập 35 Vì sao ngồi tàu nhìn ra cửa sổ, hàng cây sát đường vụt qua mà ngọn núi xa cứ đứng yên?2:13
Tập 36 Vì sao bật công tắc là đèn sáng ngay, dù điện tử trong dây đi chậm hơn con kiến?2:12
Tập 37 Vì sao chạy bộ hay bị đau xóc bên hông, và đau rồi thì làm gì cho đỡ?2:04
Tập 38 Vì sao mèo ngồi bên cửa sổ thấy chim lại kêu lách cách, run cả hàm?2:05
Tập 39 Vì sao chó cứ xoay mấy vòng rồi mới chịu nằm xuống?1:56
Tập 40 Vì sao quả cầu lông đánh kiểu gì cũng lộn lại, cắm đầu về phía trước?2:07
Tập 41 Vì sao bấm dây đàn ngắn lại thì tiếng cao lên, còn dây to thì tiếng trầm?2:00
Tập 42 Vì sao thịt nướng, bánh mì nướng lại vàng nâu và thơm lừng, còn luộc thì không?2:05
Tập 43 Vì sao nước mía, táo cắt, khoai tây gọt để một lúc là thâm đen?2:05
Tập 44 Vì sao bơi ở hồ xong mắt đỏ, và mùi clo nồng nặc thật ra là mùi gì?1:57
Tập 45 Vì sao cây thiếu nước thì héo rũ, tưới vào một lúc lại đứng thẳng lên?1:56
Tập 46 Vì sao húp tô phở nóng, nhất là thêm ớt, là nước mũi chảy ròng ròng?2:01
Tập 47 Vì sao máy giặt vắt một lúc là quần áo gần khô, còn trời nồm phơi cả ngày vẫn ẩm?2:01
Tập 48 Vì sao ngoài bốn mươi tuổi, đọc tin nhắn lại phải đưa điện thoại ra xa mới thấy?2:02
Tập 49 Vì sao sáng ngủ dậy ai cũng muốn vươn vai, và chó mèo cũng làm y hệt?1:59
Tập 50 Vì sao pháo hoa có đủ màu đỏ, xanh, tím, và vì sao màu xanh lam khó làm nhất?2:14
Xem thêm 🌿 Thiên nhiên thư giãn
Xem tất cả ›
1:56Cực quang: đứng ngay Bắc Cực lại ít thấy, cực từ đang trôi về Siberia, và dải sáng tên SteveTập 23 · Trái đất kỳ thú
2:02Bầy cá: nghìn con rẽ cùng lúc mà không ai chỉ huy, ba luật đơn giản và ngọn đèn gom cá cơmTập 43 · Trái đất kỳ thú
1:44Thở chậm giữa vườn hoa: ong nhìn thấy màu mà mắt người không thấyTập 8 · Thở chậm
2:12Sa mạc: phần lớn không phải cát, cồn cát biết hát, và Sahara từng có hà mãTập 4 · Trái đất kỳ thú
2:05Thở chậm khi gió heo may về: vì sao lá rơi chao lượn chứ không rơi thẳng, và tiếng lá khô dưới chânTập 36 · Thở chậm
2:10Thở chậm giữa đại dương: cá mập voi chỉ ăn sinh vật phù du, và loài cá sinh ra là cái, lớn lên hoá đựcTập 42 · Thở chậm
2:08Nghịch nhiệt: chiếc nắp vô hình làm ra biển mây trên núi và giữ bụi mịn dưới phố mùa đôngTập 47 · Trái đất kỳ thú
1:425 lỗi khi đi chơi thác suối: thấy trời nắng là yên tâm, trèo đá rêu chụp ảnh và bơi ngay chân thác🌿 Thiên nhiên thư giãn
2:02Đảo: Phú Quốc từng nối đất liền, đảo mọc từ biển năm 1963, và vòng san hô quanh núi lửa chìmTập 32 · Trái đất kỳ thú
1:535 lỗi khi đi ngắm sao: chọn đêm trăng tròn, đứng gần thành phố và cứ vài phút lại mở điện thoại🌿 Thiên nhiên thư giãn
2:17Thở chậm trên đồng cỏ núi Alps: vì sao bò đeo chuông, và mùa hè cả đàn bò dọn lên núi sốngTập 49 · Thở chậm
2:03Biển sâu: cuộc di cư lớn nhất Trái Đất diễn ra mỗi đêm, và nơi ánh sáng do sinh vật tự thắpTập 31 · Trái đất kỳ thú