Vì sao sáng sớm hay có sương mù, và nắng lên thì sương đi đâu mất?

Đêm qua trời quang, sáng ra mặt hồ đã trùm một lớp sương trắng đục, đứng bờ này không thấy bờ kia. Sương mù từ đâu ra, rồi đi đâu mất khi nắng lên? Sương mù thật ra là một đám mây nằm sát mặt đất. Nó gồm hàng tỉ giọt nước nhỏ hơn sợi tóc nhiều lần, nhẹ tới mức lơ lửng được trong không khí. Không khí lúc nào cũng chứa hơi nước mà mắt không thấy. Không khí càng lạnh thì càng ôm được ít hơi nước. Những đêm trời quang, không mây che, mặt đất toả nhiệt lên trời rất nhanh. Lớp không khí sát đất lạnh dần, tới một mức gọi là điểm sương. Tới đó, phần hơi nước dư phải ngưng lại thành giọt, bám vào bụi, phấn hoa, hạt muối li ti trong không khí. Hàng tỉ giọt như vậy gom lại thành màn sương. Gió còn phải lặng. Gió mạnh sẽ trộn lớp khí lạnh sát đất với khí ấm phía trên, sương không đọng lại được. Vì vậy sương dày nhất thường vào những sáng không một gợn gió. Mặt hồ, mặt sông là chỗ sương ưa nhất. Nước cho thêm hơi ẩm, còn khí lạnh thì nặng, trườn xuống chỗ trũng như lòng hồ và thung lũng mà nằm. Ở Sa Pa hay Đà Lạt, nhiều khi mình tưởng đứng giữa sương mù mà thật ra là đứng trong mây. Gió đẩy khí ẩm leo dốc núi, càng lên cao càng lạnh, hơi nước ngưng lại ôm cả thị trấn. Sương mù và giọt sương đọng trên lá cỏ là anh em. Cùng là hơi nước gặp lạnh, nhưng giọt sương ngưng ngay trên mặt lá, còn sương mù thì ngưng lơ lửng giữa không trung. Khi mặt trời lên, đất ấm dần, không khí ấm theo và lại ôm được hơi nước. Các giọt nhỏ bốc hơi trở lại, màn sương mỏng dần rồi tan, thường chỉ trong vài giờ buổi sáng. Đi đường gặp sương dày, đừng bật đèn pha. Ánh sáng mạnh đập vào hàng tỉ giọt nước rồi hắt ngược lại, chói mắt chính mình. Bật đèn chiếu gần, đèn sương mù nếu có, và giảm tốc. Theo quy ước khí tượng, tầm nhìn dưới một cây số mới gọi là sương mù. Mỏng hơn, vẫn nhìn được xa, người ta gọi là mù, hay sương mỏng. Lần tới dậy sớm thấy sương giăng, mình biết đêm qua trời quang và gió lặng. Tập sau: vì sao cây tre lớn nhanh đến thế.