Áo dài: từ lệnh đổi y phục của chúa Nguyễn năm 1744 tới chiếc áo Le Mur năm 1934

Một tà trước, một tà sau, mặc vào là tự nhiên đứng thẳng lưng. Nhưng chiếc áo dài ôm eo như thế này mới chưa tới trăm năm tuổi. Trước thế kỷ mười tám, phụ nữ miền Bắc quen mặc áo tứ thân: áo xẻ giữa, hai vạt trước buộc lại, bên trong là yếm, bên dưới là váy. Năm một nghìn bảy trăm bốn mươi tư, chúa Nguyễn Phúc Khoát ở Đàng Trong ra lệnh đổi y phục: mặc quần thay váy, áo khâu kín hai bên nách, cổ đứng. Từ đó có áo ngũ thân. Bốn vạt chính, thêm một vạt con lót bên trong, cài năm cái khuy chạy chéo sang nách phải. Áo rộng, mặc thoải mái để làm lụng. Đàn ông cũng mặc áo dài. Áo the, khăn xếp, guốc mộc là bộ lễ phục ngày Tết, ngày giỗ của các cụ, tới tận giữa thế kỷ hai mươi. Năm một nghìn chín trăm ba mươi tư, họa sĩ Nguyễn Cát Tường, tên Pháp là Le Mur, đăng trên báo Phong Hóa kiểu áo may sát người, chiết eo, tà dài chấm gót. Áo Le Mur bị chê là Tây quá, cổ khoét, vai bồng. Họa sĩ Lê Phổ sửa lại, bỏ bớt kiểu cách, giữ dáng ôm và cổ đứng. Chiếc áo bắt đầu giống áo bây giờ. Đầu những năm sáu mươi, thợ may Sài Gòn đưa kiểu tay raglan vào áo dài. Tay áo nối liền từ cổ, hết hẳn nếp nhăn ở nách. Áo dài trắng thành đồng phục của nữ sinh nhiều trường trung học. Mặc áo dài đạp xe tới lớp là cả một kỹ năng, phải túm vạt sau cho khỏi cuốn vào bánh xe. Ngày ăn hỏi, cô dâu mặc áo dài đỏ, màu của may mắn. Chú rể mặc vest, hoặc áo dài nam cho đúng lễ. Nhà trai mang tráp sang, số tráp luôn là số lẻ: năm, bảy hoặc chín. Các cô bê tráp bên nhà gái cũng mặc áo dài cùng một màu. Mẹ, bà, cô dì trong nhà đều chọn áo dài. Một buổi ăn hỏi nhìn qua là thấy ba thế hệ áo dài đứng cạnh nhau, mỗi người một kiểu cổ, một kiểu tay. Mẹo nhỏ: may áo dài đo người, thợ đo hơn chục số đo và hẹn thử ít nhất hai lần. Thử áo thì mang luôn đôi giày định đi, vì tà áo phải dài vừa chấm gót giày. Ba trăm năm, chiếc áo đổi dáng nhiều lần, nhưng vẫn là thứ người Việt chọn cho những ngày quan trọng nhất. Tập sau, mình về làng hương, xem nén nhang được làm ra từ cây tre như thế nào.