Một mật khẩu cho mười tài khoản: lộ một chỗ là mất cả mười, và năm mẹo khoá cửa tài khoản

Sáng ra mở điện thoại, thấy email báo: tài khoản vừa đăng nhập từ một thiết bị lạ. Mà mật khẩu đó, mình đang dùng cho mười chỗ khác. Kẻ gian hiếm khi ngồi đoán mật khẩu. Chúng lấy danh sách bị lộ từ một trang web nào đó, rồi thử đúng cặp email và mật khẩu ấy trên mọi nơi khác. Nên mẹo quan trọng nhất là: mỗi tài khoản một mật khẩu riêng. Lộ một chỗ thì chỉ mất một chỗ, không kéo theo cả chùm. Mật khẩu tốt là mật khẩu dài, không phải mật khẩu rối. Một cụm bốn năm chữ chẳng liên quan gì nhau, như mèo cam xe đạp mưa đá, khó dò hơn một chuỗi tám ký tự lằng nhằng. Không nhớ nổi hai chục mật khẩu? Chẳng ai nhớ nổi. Dùng trình quản lý mật khẩu có sẵn trong điện thoại hoặc trình duyệt, để nó nhớ thay mình. Mẹo thứ hai: bật xác thực hai lớp. Đăng nhập xong còn phải nhập thêm một mã gửi về điện thoại. Kẻ gian có mật khẩu cũng chưa vào được. Nếu được chọn, dùng ứng dụng tạo mã xác thực thay cho tin nhắn. Tin nhắn có thể bị chặn, sim có thể bị chiếm, còn ứng dụng thì nằm yên trong máy mình. Mã dùng một lần đó, tức mã OTP, không đưa cho ai. Ngân hàng, nhà mạng, người giao hàng đều không bao giờ cần hỏi mã này qua điện thoại. Mẹo thứ ba: canh giữ hộp thư email. Gần như mọi tài khoản đều lấy lại mật khẩu qua email. Mất email là mất chìa khoá của cả chùm. Email chính phải có mật khẩu mạnh nhất, có xác thực hai lớp, và một số điện thoại khôi phục đang dùng thật. Số cũ bỏ từ lâu thì cập nhật ngay hôm nay. Mỗi tháng một lần, vào phần bảo mật xem danh sách thiết bị đang đăng nhập. Máy lạ, máy cũ đã bán, máy ở quán nét: đăng xuất hết. Khi bật xác thực hai lớp, dịch vụ thường cho thêm vài mã dự phòng. Chép ra giấy, cất cùng giấy tờ quan trọng. Lỡ mất điện thoại vẫn vào lại được. Dùng máy tính chung ở quán hay ở cơ quan thì đừng bấm lưu mật khẩu, và nhớ đăng xuất trước khi đứng dậy, kể cả khi chỉ đi lấy cốc nước. Năm phút đổi mật khẩu hôm nay rẻ hơn rất nhiều so với ba ngày đi xin lấy lại tài khoản. Tập sau: pin điện thoại, vì sao sáng sạc đầy mà trưa đã gần cạn.