Một ngày ở Tây Java, Indonesia: bình minh trên đồi gần Bandung, hồ núi lửa Kawah Putih đổi màu theo trời và tiếng đàn kacapi của người Sunda

Đất trắng như vôi, nước hồ lúc xanh ngọc, lúc trắng sữa, đổi màu theo nắng và theo lượng lưu huỳnh trong nước. Đây là Kawah Putih, miệng núi lửa nằm cách Bandung chừng năm mươi cây số. Ngày xưa dân quanh vùng tránh xa nơi này, vì thấy chim bay ngang hồ là rơi xuống. Nhưng một ngày ở đây bắt đầu từ bốn rưỡi sáng, trên một ngọn đồi gần Bandung. Mây phủ kín thung lũng bên dưới, mặt trời nhô lên từ sau dãy núi lửa. Người ta kéo lên từ lúc trời còn tối, đèn pin trên tay, áo khoác dày trên người. Bandung nằm trên cao nguyên, mát quanh năm, thời Hà Lan còn được gọi là Paris của Java. Xe xuống phía nam, đường xuyên qua làng mạc và ruộng lúa, núi lửa đứng sau lưng. Đây là quê của người Sunda, dân tộc đông thứ hai Indonesia. Món nên thử là nasi timbel: cơm gói lá chuối, ăn với rau sống chấm tương ớt sambal, cá chiên và đậu phụ rán. Mười giờ, tới Kawah Putih, ở độ cao hơn hai nghìn bốn trăm mét. Ở lối xuống hồ, nghệ nhân ngồi gảy đàn kacapi, cây đàn tranh bằng gỗ của người Sunda, thường hoà với sáo trúc. Trên hồ mùi lưu huỳnh khá nồng. Mang khẩu trang, đứng ở đầu gió, đừng ở quá ba mươi phút, và mặc áo ấm vì trên này lạnh hơn Bandung cả chục độ. Có thêm một ngày thì đi về vùng núi phía tây, thăm người Baduy. Họ mặc đồ đen, chít khăn. Nhóm sống sâu trong rừng còn không dùng điện, không đi xe, giữ nếp cũ của người Sunda từ hàng trăm năm. Bọn trẻ trong làng cười tít mắt khi gặp khách. Vào làng thì đi bộ, nói nhỏ, và hỏi trước khi chụp ảnh. Hẹn anh chị ở những nơi mới của series.