Vì sao xe đạp đứng yên thì đổ, mà chạy lên lại vững như vậy?

Dựng chiếc xe đạp đứng yên, buông tay ra là nó đổ. Vậy mà chạy lên rồi, người ngồi trên đó lại chẳng đổ. Bí mật nằm ở đâu? Nhiều người nghĩ nhờ hai bánh xe quay như con quay giữ thăng bằng. Hiệu ứng ấy có, nhưng rất nhỏ. Năm hai nghìn không trăm mười một, các nhà khoa học còn chế một chiếc xe triệt tiêu hẳn hiệu ứng con quay, nó vẫn tự chạy thẳng không đổ. Bí mật thật sự nằm ở tay lái. Xe hơi nghiêng sang trái, người lái tự đánh lái nhẹ sang trái, bánh trước chạy về phía dưới chỗ đang ngả, đỡ lấy thân xe. Việc ấy diễn ra liên tục mà mình không hề để ý. Giống như giữ một cây chổi dựng đứng trên lòng bàn tay: chổi ngả về đâu, tay đưa theo về đó. Thân xe là cây chổi, còn bánh trước là bàn tay. Vì thế tốc độ rất quan trọng. Đi nhanh, chỉ cần lách tay lái một chút là đủ đỡ. Đi quá chậm, phải bẻ lái thật mạnh, xe lảo đảo. Còn đứng yên thì gần như không giữ nổi. Chiếc xe cũng tự giúp mình. Cổ lái được đặt nghiêng, chỗ bánh trước chạm đất nằm lùi về phía sau trục lái, nên xe hơi nghiêng là bánh trước tự quẹo theo, giống bánh xe đẩy trong siêu thị. Nhờ cách đặt ấy, cùng cách phân bố sức nặng của khung, một chiếc xe đạp không người được đẩy đi đủ nhanh có thể tự lăn thẳng một quãng khá xa rồi mới đổ. Muốn rẽ trái khi đang chạy nhanh, tay lái phải đẩy nhẹ sang phải một chút trước, xe mới nghiêng về trái rồi ôm cua. Người đua xe nào cũng làm vậy, phần lớn chẳng biết là mình đang làm. Chiếc xe đạp đầu tiên, làm ở Đức năm một nghìn tám trăm mười bảy, còn chưa có bàn đạp, người ngồi dùng chân đẩy đất mà đi. Hơn hai trăm năm sau, cách giữ thăng bằng vẫn y như cũ. Cũng vì thế, trẻ con nên tập xe thăng bằng không bàn đạp trước. Học được cái lái đỡ cú ngã rồi, lên xe đạp thật thường nhanh hơn hẳn. Bánh phụ hai bên thì ngược lại, bé không phải học giữ thăng bằng. Lần tới đạp xe, để ý đôi tay mình: nó đang lặng lẽ đỡ mình khỏi ngã suốt cả chuyến đi. Tập sau: vì sao một quả chuối chín làm cả nải chín theo.