Vì sao chạy marathon tới cây số ba mươi lại như đâm vào bức tường, chân nặng như đổ chì?

Hai mươi cây số đầu chân còn nhẹ, nhịp thở đều. Rồi quanh cây số ba mươi, như có ai rút hết sức: chân nặng như đổ chì, đầu óc mụ đi, muốn dừng lại ngồi bệt. Dân chạy gọi là đâm vào tường. Cảm giác ấy không phải do yếu ý chí. Nó có lý do rất cụ thể, nằm ở cái kho nhiên liệu trong cơ thể. Khi chạy nhanh, cơ bắp đốt chủ yếu glycogen, một dạng đường dự trữ trong cơ và gan. Cả cơ thể chỉ chứa được chừng bốn đến năm trăm gam, tức là vào khoảng hai nghìn ca lo. Một người nặng sáu mươi lăm cân chạy hết bốn mươi hai cây số tốn khoảng hai nghìn bảy trăm ca lo. Kho glycogen đầy thường chỉ đủ cho chừng ba mươi cây số. Con số ba mươi ấy không phải ngẫu nhiên. Mỡ thì người gầy nhất cũng còn dư đủ chạy mấy chục cây số. Nhưng đốt mỡ cần nhiều ô xi hơn và chậm hơn đốt đường. Khi glycogen cạn, cơ thể buộc phải chuyển sang mỡ, và mình bị kéo chậm lại. Đầu óc mụ mị cũng có lý do. Não sống gần như hoàn toàn bằng đường trong máu. Gan cạn kho thì đường huyết tụt, người bắt đầu cáu bẳn, chán nản, khó tập trung. Sai lầm hay gặp nhất là xuất phát quá nhanh. Mấy cây số đầu hăng máu, chạy nhanh hơn sức mình, cơ thể đốt đường như đốt tiền, và bức tường đến sớm hơn. Cách tránh thứ nhất là giữ tốc độ đều, đủ chậm để vừa chạy vừa nói được vài câu ở nửa đầu đường đua. Cách thứ hai là nạp thêm trong lúc chạy. Nhiều người chạy dùng gói gel, chuối, nước điện giải, mỗi giờ khoảng ba mươi tới sáu mươi gam đường, bắt đầu từ sớm chứ đừng đợi tới lúc kiệt. Hai ba ngày trước giải, ăn thêm cơm, bún, khoai để kho glycogen đầy ắp, gọi là nạp tinh bột. Bữa sáng hôm chạy nên ăn trước chừng ba tiếng, món quen, đừng thử món lạ. Cách thứ ba nằm ở những tháng tập. Các buổi chạy dài và chậm dạy cơ thể đốt mỡ giỏi hơn, để dành glycogen cho đoạn cuối. Còn vì sao marathon lại dài bốn mươi hai cây số một trăm chín mươi lăm mét? Ở Thế vận hội Luân Đôn năm một nghìn chín trăm lẻ tám, đường chạy được đo từ lâu đài Windsor tới trước khán đài hoàng gia, và con số lẻ ấy được giữ làm chuẩn từ đó. Bức tường không phải để vượt qua bằng nghiến răng. Nó là lời nhắc rằng cơ thể có một bình xăng, và mình cần biết cách đổ thêm. Lưu lại cho người bạn đang tập chạy giải đầu tiên. Tập sau, mình lại hỏi một câu vì sao khác.