Vì sao một ly cà phê làm mình tỉnh ngủ, rồi chiều lại sập nguồn?

Một ly cà phê sữa đá buổi sáng, hai mươi phút sau mắt đã sáng ra. Nhưng cà phê không hề cho mình thêm năng lượng. Nó chỉ đánh lừa não một chút. Từ lúc thức dậy, trong não tích dần một chất gọi là ađênôzin. Thức càng lâu, chất này càng nhiều, gắn vào các ổ nhận trên tế bào thần kinh, và mình thấy buồn ngủ dần. Phân tử cafein có hình dạng gần giống ađênôzin. Nó chen vào chiếm chỗ các ổ nhận ấy, như cắm nhầm chìa vào ổ khoá. Ổ đã bị chiếm, tín hiệu buồn ngủ không truyền đi được. Nhưng ađênôzin không biến mất, nó vẫn chất đống ở ngoài. Khi cafein hết tác dụng, cả đống ấy ập vào cùng lúc. Đó là cơn sập nguồn buổi chiều mà dân uống cà phê ai cũng biết. Cafein ngấm nhanh, mạnh nhất sau chừng ba mươi tới sáu mươi phút. Rồi trung bình khoảng năm tiếng, lượng cafein trong người mới giảm đi một nửa. Ly cà phê lúc ba giờ chiều, tới tám giờ tối vẫn còn chừng một nửa. Vì vậy, muốn ngủ ngon, nên ngừng cà phê trước giờ ngủ ít nhất sáu tiếng. Có người uống buổi tối vẫn ngủ được, nhưng giấc ngủ thường nông hơn mà chính mình không biết. Mỗi người phân giải cafein nhanh chậm khác nhau, một phần do gen. Thêm nữa, uống đều mỗi ngày thì não mọc thêm ổ nhận ađênôzin, nên phải uống nhiều hơn mới thấy tỉnh như cũ. Bỏ cà phê một hôm, người quen uống dễ bị nhức đầu, uể oải. Đó là dấu hiệu cai, thường qua đi sau vài ngày. Cà phê Việt Nam chủ yếu là hạt Robusta, lượng cafein gần gấp đôi hạt Arabica. Một ly phin đậm có thể nhiều cafein hơn hẳn một ly cà phê pha máy. Người lớn khoẻ mạnh nên giữ dưới khoảng bốn trăm miligam cafein mỗi ngày, cỡ ba, bốn ly cà phê pha. Phụ nữ mang thai chỉ nên bằng một nửa số đó. Một mẹo nhiều người thích: uống ly cà phê rồi chợp mắt mười lăm phút, dậy đúng lúc cafein vừa ngấm, tỉnh hơn hẳn. Tập sau: vì sao mèo rơi ngửa bụng vẫn đáp đất bằng bốn chân.