Vì sao rổ bóng rổ cao đúng 3,05 mét, và vì sao quả bóng rổ lại màu cam?

Bóng rổ ở đâu trên thế giới cũng màu cam, và cái rổ ở đâu cũng treo cao đúng ba mét lẻ năm phân. Con số lẻ ấy không do ai tính toán. Nó đến từ một cái ban công trong phòng tập năm một nghìn tám trăm chín mươi mốt. Mùa đông năm ấy, ở một trường học nước Mỹ, thầy giáo thể dục James Naismith cần một môn thể thao chơi trong nhà, cho đám sinh viên đang bứt rứt vì tuyết rơi không ra sân được. Ông nhờ người gác trường tìm hai cái hộp. Người ấy mang tới hai giỏ đựng đào. Naismith đóng chúng lên lan can ban công chạy quanh phòng tập, mà lan can ấy cao đúng mười bộ theo đơn vị đo của Mỹ, tức ba mét lẻ năm. Giỏ đào còn nguyên đáy. Mỗi lần ném lọt, phải có người trèo lên lấy bóng ra. Phải nhiều năm sau người ta mới bỏ đáy giỏ, rồi thay bằng vòng sắt và lưới như bây giờ. Trận đầu tiên có mười tám sinh viên, chín người mỗi đội, chơi bằng một quả bóng đá. Cả trận chỉ ghi được đúng một bàn. Hơn một trăm ba mươi năm sau, cầu thủ cao lớn hơn, bật nhảy úp rổ dễ dàng, đã có nhiều người đề nghị nâng rổ lên. Nhưng độ cao ba mét lẻ năm vẫn được giữ nguyên tới hôm nay. Còn màu cam? Những quả bóng rổ thời đầu làm bằng da màu nâu sẫm. Trên sàn gỗ, giữa đám đông áo quần đủ màu, quả bóng nâu rất khó nhìn theo. Cuối những năm một nghìn chín trăm năm mươi, huấn luyện viên Tony Hinkle cùng một hãng bóng làm ra quả bóng màu cam, để cầu thủ lẫn khán giả trên khán đài đều nhìn rõ. Màu ấy nhanh chóng thành chuẩn. Lớp vỏ bóng lấm tấm hàng nghìn hạt nổi nhỏ, cùng những đường rãnh đen chạy quanh, giúp ngón tay bám chắc, nhất là khi tay đã đẫm mồ hôi. Quả bóng nảy được là nhờ khí nén bên trong. Bóng đập xuống sàn, bị ép bẹp một chút, rồi khí bên trong đẩy ngược trở lại như một chiếc lò xo. Luật thi đấu quy định: thả bóng từ độ cao một mét tám, bóng phải nảy lên khoảng một mét hai tới một mét bốn. Non hơi hay căng quá đều không được dùng. Vì vậy chơi ngoài trời lúc trời lạnh, bóng nảy thấp hơn hẳn. Không khí bên trong co lại, áp suất giảm, quả bóng ì đi như bị non hơi. Lần tới ném bóng vào rổ, nhớ rằng mình đang ngắm vào độ cao của một cái lan can, nơi từng treo giỏ đựng đào. Tập sau, mình lại hỏi một câu vì sao khác.