Một lần trong đời: đứng giữa đầm sen lúc năm giờ sáng, nghe hương sen dậy theo hơi sương

Năm giờ sáng, mặt đầm còn phủ hơi sương. Gió thổi qua, cả nghìn chiếc lá sen nghiêng một lượt, và mùi sen bay lên thơm dịu, chưa bị nắng làm gắt. Sen nở theo nhịp mặt trời. Sáng sớm cánh hoa xoè rộng nhất. Mùa sen rộ thường từ khoảng tháng năm tới tháng tám. Ở miền Bắc đẹp nhất quanh tháng sáu, tháng bảy. Ở miền Tây, đầm sen có hoa gần như quanh năm, nhiều nhất vào mùa mưa. Những chỗ quen thuộc: sen Hồ Tây ở Hà Nội, Đồng Sen Tháp Mười ở miền Tây, làng sen Kim Liên quê Bác ở Nghệ An. Một bông sen thường nở chừng ba ngày. Ngày đầu hé, ngày thứ hai bung đẹp nhất, sang ngày thứ ba cánh bắt đầu rụng. Tới nơi trước bảy, tám giờ sáng. Nắng lên cao, cánh hoa bị rát, màu bạc đi, người đứng chụp ảnh cũng ướt đẫm mồ hôi. Mang mũ rộng vành và một chai nước. Ở Hồ Tây, người ta hái sen từ lúc tinh mơ để ướp trà. Gạo sen, tức phần nhị vàng trong hoa, được tách ra rồi ủ cùng trà nhiều lượt. Muốn có một cân trà sen Tây Hồ phải cần tới cả nghìn bông sen, làm hoàn toàn bằng tay. Vì thế trà sen thật luôn đắt. Ở miền Tây, sen đi vào bữa ăn: gỏi ngó sen, cơm gói lá sen, chè hạt sen. Ngồi xuồng vào giữa đầm, có nơi cho khách tự tay hái đài sen, bóc hạt ăn tươi. Đầm sen là ruộng của người ta. Không bẻ hoa, không vặt lá để tạo dáng, đi đúng lối cầu tre, mua vé vào cổng nếu có. Nhiều đầm cho thuê áo dài, nón lá để chụp ảnh, có chỗ thu thêm phí chụp. Hỏi trước cho khỏi ngại. Lối đi bằng tre thường hẹp và trơn vì sương. Đi giày đế bám, đừng lùi bước khi đang ngắm máy, rơi xuống đầm bùn là chuyện có thật. Lá sen to tới mức che được cả đầu một đứa trẻ. Mưa rơi lên lá thì nước đọng thành những hạt tròn lăn qua lăn lại, không thấm vào lá. Một buổi sáng ở đầm sen không tốn bao nhiêu, mà mang về cả mùi hương. Tập sau, mình ngồi bên sông Hàn, chờ bầu trời Đà Nẵng nổ tung pháo hoa.