Một lần trong đời: chui vào lòng hang động, tắt đèn đội đầu và không thấy nổi bàn tay mình

Đi sâu vào hang chừng nửa tiếng, người dẫn đường bảo cả đoàn tắt hết đèn. Tối tới mức đưa bàn tay lên sát mắt cũng không thấy gì. Chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt và tiếng thở của người bên cạnh. Ai từng đứng trong bóng tối ấy một phút, ra ngoài nhìn ánh nắng sẽ thấy khác hẳn. Ở Việt Nam, nơi để thử là vùng Phong Nha – Kẻ Bàng, với hàng trăm hang lớn nhỏ trong núi đá vôi. Không phải hang nào cũng cần leo trèo. Người mới có thể bắt đầu bằng động Phong Nha đi thuyền vào trong, hoặc động Thiên Đường có lối đi cầu gỗ và đèn chiếu sẵn. Vé chỉ vài trăm nghìn. Nhũ đá ở đây lớn chậm lắm, có khi cả trăm năm mới thêm chừng một phân. Vậy nên đừng chạm tay vào, dầu trên da đủ làm nó đổi màu và ngừng lớn. Trong hang mát quanh năm, nhưng ẩm và trơn. Đi giày bám, đừng đi dép, và luôn bước theo đúng lối người dẫn đường đi trước. Muốn hơn một chút thì có tour trong ngày: đi bộ xuyên rừng, lội suối, rồi đội mũ, đeo đèn đầu chui vào những hang chưa có cầu gỗ hay đèn điện. Xa hơn nữa là tour hai ngày một đêm vào hang Én, dựng lều ngủ ngay trong lòng hang. Còn Sơn Đoòng thì giá tính bằng nghìn đô, mỗi năm chỉ vài trăm suất, thường phải đặt trước rất lâu. Tour hang thật sự luôn đi cùng người dẫn đường được cấp phép. Lối trong hang ngoằn ngoèo, ra tới cửa hang mới thấy mình không nhớ nổi đã rẽ mấy lần. Mang hai nguồn sáng: đèn đội đầu và một đèn dự phòng, cùng pin thay. Thêm túi chống nước, vì có những đoạn phải lội tới ngang bụng. Mùa mưa lũ, khoảng tháng chín tới tháng mười một, nhiều tour hang tạm đóng vì nước suối dâng nhanh. Lên kế hoạch vào mùa khô thì chắc ăn hơn. Đi cả ngày trong hang, ăn trưa bên một vũng nước xanh không có lấy một tia nắng chiếu vào, là bữa trưa lạ nhất nhiều người từng ăn. Rồi cửa hang hiện ra phía trước, ánh sáng xanh của rừng tràn vào. Mắt nheo lại, chói như vừa ngủ dậy. Bóng tối dạy mình quý ánh sáng. Tập sau, mình đi về phía lạnh, để lần đầu tiên trong đời nhìn thấy tuyết rơi.