Một lần trong đời: săn mây Tà Xùa, dậy lúc bốn giờ sáng để đứng trên biển mây

Năm rưỡi sáng, mặt trời nhô lên, và thứ nằm dưới chân mình không phải thung lũng nữa, mà là một biển mây trắng trải tới tận chân trời. Tà Xùa thuộc huyện Bắc Yên, Sơn La, cách Hà Nội chừng hai trăm cây số. Người ta lên đây không vì phố xá hay món ăn, chỉ vì mây. Mùa săn mây thường từ khoảng tháng mười tới tháng tư năm sau. Nhưng mây không hẹn trước, có người lên ba lần mới gặp một buổi đẹp. Dấu hiệu tốt là đêm trước có mưa nhẹ, rồi sáng ra trời quang và lặng gió. Hơi nước còn đọng dưới thung lũng, gặp lớp khí lạnh thì nằm lại thành mây. Nên ngủ lại homestay trên bản, giá thường vài trăm nghìn một đêm. Ở xa rồi sáng mới chạy lên là gần như chắc chắn lỡ giờ đẹp. Bốn giờ sáng dậy, năm giờ có mặt ở điểm ngắm. Mùa đông, sáng sớm trên núi có thể chỉ năm tới mười độ, mặc áo khoác dày, đội mũ len, mang găng tay. Đường lên Tà Xùa là đèo dốc, nhiều khúc cua gắt, sáng sớm sương phủ kín mặt đường. Chưa quen chạy đèo thì thuê xe ôm của người bản, đừng cố. Nổi tiếng nhất là dải núi người ta gọi là sống lưng khủng long, lối đi hẹp, hai bên là vực. Nhìn ảnh thì đẹp, đứng thật trên đó mới thấy gió lớn thế nào. Trời mưa hay gió to thì đừng ra đó. Giày phải bám, không đi dép. Và đừng lùi ra mép để lấy góc ảnh, chẳng tấm ảnh nào đáng đánh đổi. Rồi mặt trời lên. Mây đổi màu từ xám sang hồng, rồi vàng, rồi trắng. Mỗi phút một khác, đứng yên nhìn còn hơn mải bấm máy. Biển mây đẹp nhất thường chỉ kéo dài tới khoảng tám giờ. Nắng lên cao, mây tan dần, lộ ra những sườn núi và nương ngô bên dưới. Mang theo một bình trà nóng hay cà phê. Ngồi uống giữa mây, tay lạnh cóng ôm cái cốc ấm, là thứ cảm giác khó tả bằng lời. Có buổi mây không lên, chỉ có sương mù dày đặc. Vậy cũng đừng tiếc, cứ ăn bữa sáng thật no, ở thêm một hôm nữa nếu kịp. Đứng cao hơn mây một lần, nhiều thứ dưới kia tự nhiên nhỏ lại. Tập sau, mình leo lên miệng một ngọn núi lửa đang còn bốc khói để đón bình minh.